فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش کیفی با هدف تبیین مفهوم استعداد از دیدگاه متخصصان علوم رفتاری در بافت نظام آموزشی ایران انجام شد. با اتخاذ رویکرد سازاگرایانه و بهره‌گیری از روش نظریه داده‌بنیاد، داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با متخصصان حوزه استعدادپروری گردآوری و با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA تحلیل شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد که مفهوم استعداد در مرکز این مطالعه، دارای ماهیتی چندبعدی و پویاست که در تعامل میان عوامل ذاتی و محیطی شکل می‌گیرد. تحلیل داده‌ها منجر به استخراج چهار مؤلفه کلیدی شد که همگی در خدمت تبیین چیستی استعداد قرار دارند. ماهیت استعداد (هسته مرکزی پژوهش) شامل: ابعاد زیستی (توانمندی‌های ذاتی و وابسته به هوش) و ابعاد اجتماعی (تأثیرپذیری از محیط و جهت‌گیری آینده‌نگر)؛ همچنین ویژگی‌های افراد بااستعداد به عنوان شاخص‌های تشخیصی مفهوم، عوامل مرتبط (شناختی، هیجانی، زیستی و بافتی) به عنوان بسترهای شکل‌دهنده و روش‌های شناسایی به عنوان ابزارهای عملیاتی‌سازی مفهوم. مطالعه حاضر با ارائه مدلی یکپارچه نشان می‌دهد که درک جامع از استعداد، مستلزم توجه همزمان به ابعاد ذاتی (ژنتیک و هوش) و ابعاد اکتسابی (محیط و آموزش) است. این یافته‌ها می‌تواند مبنایی برای توسعه چارچوب‌های نظری و طراحی برنامه‌های عملی در نظام آموزشی ایران فراهم آورد.