نظام آراستگی در بهداشت و درمان: دیدگاه اسلام
نویسندگان
1 دانشیار، مرکز تحقیقات مدیریت و اقتصاد سلامت، فناوری اطلاعات سلامت، دانشکده پزشکی علوم مدیریت و اطلاعات، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران (نویسنده مسئول) ایمیل: ajami@mng.mui.ac.ir
2 کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران
doi
چکیده
تفکر ناب برای رشد خود به به ابزارها و روشهایی برای حمایت فرایند ناب و رخنه در سازمان نیاز دارد که بر انجام درستترین کار، در درستترین مکان و در اولین فرصت با ایجاد زمینهی کاهش اتلافات و بهینه کردن فرایندها در راستای نیاز مشتری تأکید دارد. نظام آراستگی، ترسیم جریان فرایندهای ارزش در نظام و Kanban از مشهورترین و مهمترین ابزارهای ناب هستند. نظام آراستگی در واقع روشی است که اتلافات را در محیط کار کاهش میدهد و از این طریق، موجب ایجاد محل کار بهتر، ارتباط بهتر و آراستگی عمومی در سازمان میشود. نظام آراستگی در غرب پایهگذاری شد و در ژاپن تکامل یافت و سپس به اقصی نقاط جهان راه یافت. گسترش و پذیرش نظام آراستگی در کشورهای مختلف، با داشتن فرهنگهای متفاوت، نشان میدهد که مفاهیم نظام آراستگی با فرهنگهای گوناگون سازگار است. در فرهنگ دینی و ملی ما ایرانیان آموزههایی وجود دارد که نظام آراستگی با آن عناصر سازگار است و پذیرش آن را ساده میسازد. ناب بر انجام درستترین کار، در درستترین مکان و در اولین فرصت با ایجاد زمینهی کاهش اتلافات و بهینه کردن فرایندها در راستای نیاز مشتری تأکید دارد. در طول سالهای زیادی، جوامع صنعتی از مدیریت ناب جهت بهبود فرایندهایشان بهره میگرفتند. علاوه بر این، مدیریت ناب در عرصهی بهداشت و درمان، تأثیرات شگرفی در ساختار مدیریت و ارایهی خدمت به بیماران گذاشته است. سیستم بهداشت و درمان میتواند از طریق اجرای سیستم مدیریت ناب، عملکرد خود را به طور چشمگیری بهبود بخشد و خدمات را در سطح عالی و به موقع به مشتری عرضه نماید. این سیستم، نگرشی جدید برای دورنما، فرهنگ و راهبرد است که ارایهی خدمت با کیفیت، قیمت پایین، با کوتاهترین زمان ارایه به مشتری را برای بیمارستان فراهم میسازد و نظام آراستگی یک ابزار، یک سیستم مدیریتی و یک فلسفه است که میتواند مسیر بیمارستانها را به صورت مدیریت شده و سازماندهی شده تغییر دهد. نظام آراستگی یک متدولوژی است که اجازه میدهد بیمارستانها کیفیت مراقبت بیماران را با کاهش خطاها و زمان انتظار، افزایش دهند. نظام آراستگی، رویکردی است که میتواند از کارکنان بیمارستان و پزشکان حمایت و موانع جاری در مسیر فعالیتها را حذف و به آنان کمک کند که تنها بر ارایهی مراقبت از بیمار متمرکز شوند. بنابراین هدف از این مقاله، معرفی و استقرار نظام آراستگی -که یکی از مهمترین ابزارهای ناب است- در نظام سلامت و معرفی دیدگاه اسلام در خصوص اصول آن بود. مطالعهی حاضر از دستهی مطالعات مروری- نقلی (Unsystematic) است که با جستجو در موتور جستجوی Google، سایت مجلات، قرآن کریم، نهجالبلاغه، میزانالحکمه، بحارالأنوار، الکافی، کنزالعمال، وسایلالشیعه و الخصال با واژههای کلیدی آراستگی، ناب، نظام سلامت، بهداشت و درمان، نظم، تزکیه، نظافت، بهداشت، پاکی، استمرار در متن و چکیده در سال 1391 انجام شد. حدود 100 مقاله، آیه، حدیث و خلاصهی مقاله در کنفرانس به دست آمد که از بین آنها 45 مورد بر اساس ارتباط با این مقاله انتخاب شدند. اجرای منظم مراحل نظام آراستگی، محیطی پاکیزه و بهداشتی را فراهم میآورد و از همه مهمتر تلاش برای ایجاد عادتهای صحیح در کارکنان، مهمترین عامل در تحقق محیطهای آراسته است و این مهم در اجرای بند پنجم؛ خود انضباطی؛ (عادت به انجام کارهای صحیح به کمک آموزش و فرهنگ سازی) حاصل خواهد شد. ارایهی خدمات باکیفیت در محیطی سامان یافته تحقق می یابد.