شناسایی مؤلفههای توسعهی شهر فراگیر با تأکید بر حقوق شهروندی بازشناسی حس معنویت در فرایند شناخت(نمونۀ موردی: بازار تاریخی تبریز)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری معماری اسلامی/دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز
2 عضو هیئت علمی دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
doi
10.22067/jgusd.2024.87638.1412چکیده
حس معنویت، منسوب شدن به حقیقت ذاتی و مطلق در برابر امورمادی، ظاهری و صوری است. در واقع این امر قابلیت جلوهگری در محسوسات بیشماری دارد تا انسان با احساس تأثیر عمیق و ابتهاج، صاحب یک تجربه ارتباط معنادار با خود، دیگران، جهان و قدرت برتر شود که بصورت واکنشها، روایات و اعمال بیان میشود. تجربه احساسات، از طریق تجربه در فضا ایجاد میشود و معماری با ظهور واقعیت سـه جهان جسـمانی، خیالی و عقلـی، همچون پلی از قلمرو معنوی با فضای ذهنی فرد ارتباط برقرار میکند و او را به شناخت میرساند. پژوهش با هدف تحکم حس معنویت در کالبد معماری، به دنبال فرایند شناخت این حس مخاطب در فضایی با کاربری غیرمذهبی بود که بازار تاریخی تبریز با انواع عملکردهای مختلف، موردبررسی قرار گرفت تا درصدد پاسخگویی به این پرسش برآید که «حس معنویت در گذار از مراحل احساس تا شناخت توسط مخاطب، چگونه است؟». در این راستا، پژوهش در قالب کیفی، ترکیبی از تحقیق بنیادی و اکتشافی در دو مرحله کاوش نظری و عملی صورت گرفت. کاوش نظری بهصورت توصیفیتحلیلی، به جمعآوری اطلاعاتکتابخانهای پرداخته و سپس کاوش عملی بهصورت اکتشافی، با روش پدیدارشناختی از طریق مصاحبه نیمهساختاری در چهار سطح (احساس،ادراک، تعقل و شهود) با نمونهگیری گلولهبرفی تا رسیدن به اشباع نظری (10نفر)، صورت گرفت. تحلیل کیفی تفسیری دادهها به روش ون منن از طریق کدگذاری در سهمرحله باز، محوری و گزینشی انجام شد. در نتیجه، تجربۀ افراد توسط 5درونمایه اعماز بیناذهنیت(در ارتباط با دیگران)، تقدسگرایی(در ارتباط با خداوند)، تنوعگرایی، تاریخگرایی و حسمکان (در ارتباط با جهان و دیگران) مشخصگردید.
