نقد نظری و روش‌شناختی پژوهش‌های مرتبط با شهر خلاق

نویسندگان

1 دانشگاه تهران

2 دانشگاه تهران

3 دانشگاه تهران

4 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تهران

doi
10.22067/jgusd.2023.82710.1317
چکیده

مفهوم شهر خلاق در کشور ما متناسب با روند جهانی در جامعه دانشگاهی و سیاست‌گذاری مورد استقبال واقع شده است. ولی باگذشت بیش یک دهه از ورود این مفهوم، هنوز این مفهوم و ابعاد آن به‌درستی تبیین نگردیده و مفهوم شهر خلاق در تحقیقات داخلی فاقد دقت نظرهای نظری و روش‌شناختی بوده است. توجه به جوانب مختلف این مفهوم و پرهیز از خلط رویکردهای مختلف و نقد نظری و روش‌شناختی پژوهش‌های انجام شده ضروری است. این تحقیق بنا به ماهیت و روش پاسخ‌دهی به مسئله تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی و جهت تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از روش تحلیل محتوای کمی و کیفی بهره می‌برد. برای نقد و بررسی پژوهش‌های مرتبط با شهر خلاق، 58 اثر پژوهشی انتخاب گردید. به‌طورکلی این تحقیق به این نتیجه می‌رسد که از لحاظ نظری و روش‌شناختی پژوهش‌های مرتبط با شهر خلاق دچار سوءتعبیر و تفسیر است. به‌طوری که تحلیل محتوای پژوهش‌ها نشان می‌دهد اتخاذ مبانی و چارچوبی غیر از ویژگی‌های نظریه و روش علمی؛ عدم تبیین دقیق نظریه فلوریدا و پیش‌فرض گرفتن یافته‌های آن در بستر ایران؛ استناد به شاخص‌های نامعتبر؛ اتخاذ شاخص‌های متناقض با ادبیات نظری؛ عدم توجه به اعتبار مدل اندازه‌گیری (روایی و پایایی) در سنجش شهر خلاق؛ اتخاذ رویکردی مخالف ادبیات نظری در گردآوری داده‌ها و واحد سنجش؛ برقراری رابطه علی بین مفهوم و اجزاء تشکیل‌دهنده آن؛ تقلیل بومی‌سازی نظریه‌ها به شاخص‌های محقق ساخته از حوزه بایدها و نبایدها؛ تأکید صرف بر سنجش و عدم ورود به بحث تبیین از جمله مهم‌ترین عوامل مؤثر در انحراف مطالعات داخلی در نگرش به شهر خلاق است.