رابطه ادراک از فرهنگ مدرسه و نشاط ذهنی با میانجی‌گری جهت‌گیری هدف و ارزش تکلیف

نویسندگان

1 استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

doi
10.30473/etl.2025.71899.4240
چکیده

هدف این پژوهش بررسی رابطه ادراک از فرهنگ مدرسه با نشاط ذهنی دانش‌آموزان دوره متوسطه با نقش واسطه‌ای جهت‌گیری هدف و ارزش تکلیف بود. طرح پژوهش توصیفی- همبستگی از نوع مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان پایه سوم مقطع متوسطه دوم مدارس دولتی شهرستان خوی در سالتحصیلی 1403-1402 بودند. نمونه مورد مطالعه 300 دانش‌آموز دختر و پسر بودند که از جامعه‌ای به حجم 1280 نفر بر اساس جدول کرجسی و مورگان و با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده‌ها مقیاس‌های فرهنگ مدرسه (هگینز و ساد، 1997)، جهت‌گیری هدف (میدلتن و میگلی، 1997)، ارزش تکلیف (پینتریچ و همکاران،۱۹۹۱) و نشاط ذهنی (رایان و فردریک، 1997) بودند. برای تحلیل داده‌ها از مدل‌یابی معادلات ساختاری با استفاده از نرم‌افزار لیزرل استفاده شد. یافته‌ها نشانگراثرات مستقیم و غیرمستقیم مثبت ادراک از فرهنگ مدرسه بر نشاط ذهنی بود. مسیر جهت‌گیری هدف به نشاط ذهنی دارای بالاترین اثر مستقیم بوده و پس از آن ادراک از فرهنگ مدرسه وارزش تکلیف قرار داشتند. مسیر ادراک از فرهنگ مدرسه به جهت‌گیری هدف و ارزش تکلیف نبز معنادار بود. علاوه براین، ادراک از فرهنگ مدرسه بر روی نشاط ذهنی نیز اثر غیرمستقیم و معناداری را نشان داد. در مجموع ادراک از فرهنگ مدرسه ضمن داشتن اثر مستقیم بر روی نشاط ذهنی با واسطه‌گری جهت‌گیری هدف و ارزش تکلیف، اثر غیرمستقیمی را در این زمینه نشان داد.