فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

روندها و میزان تغییرپذیری زمانی و مکانی دو عنصر اساسی جو یعنی بارش و دما، اثرات محیطی، اقتصادی و اجتماعی بسیار شدیدی دارد. پژوهش حاضر باهدف تحلیل روند و بررسی همگنی دمای بیشینه و بارش در فصل‌های سرد سال (پاییز و زمستان) در چهار ایستگاه سینوپتیک شهر تهران طی دوره آماری 1994 تا 2023 انجام‌شده است. برای تحلیل روند، از آزمون ناپارامتری من کندال استفاده شد و میزان شیب تغییرات فصلی با استفاده از تخمین‌گر شیب سن محاسبه گردید. همچنین، به‌منظور شناسایی نقاط تغییر ساختاری در سری‌های زمانی، چهار آزمون آماری شامل پتی، نرمال استاندارد، بیشاند و فان نیومن به کار گرفته شد. نتایج حاصل از آزمون من کندال نشان داد که دمای بیشینه در هر دو فصل موردمطالعه، در اغلب ایستگاه‌ها دارای روند افزایشی معنادار بوده است. در برخی ایستگاه‌ها مانند شمیران و ژئوفیزیک، میانگین دما پس از نقطه تغییر تا بیش از ۲ درجه سانتی‌گراد افزایش‌یافته است. در مقابل، بارش پاییزه در هیچ‌یک از ایستگاه‌ها روند معناداری نداشت، اما در زمستان، ایستگاه‌های مهرآباد و چیتگر با کاهش معنادار بارش مواجه بودند. نتایج آزمون‌های همگنی نیز وقوع شکست‌های ساختاری در داده‌های دمایی و در برخی موارد بارش زمستانه را تأیید کردند. این یافته‌ها بیانگر وجود روندهای اقلیمی معنادار در تهران طی سه دهه گذشته هستند و نشان می‌دهند که شهر تهران در معرض گرمایش فصلی و کاهش نسبی منابع آبی در زمستان قرارگرفته است؛ موضوعی که باید در برنامه‌ریزی شهری و مدیریت منابع آب و انرژی موردتوجه قرار گیرد.