فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بیابان‌زایی در مناطق خشک و نیمه‌خشک ایران با تغییرات شاخص‌های اقلیمی و زیست‌محیطی همراه است. هدف این پژوهش، تحلیل مکانی–زمانی روند و روابط آماری شاخص‌های جانشین اقلیمی و زیست‌محیطی مرتبط با فرآیندهای بیابان‌زایی در شهرستان‌های خاتم و ابرکوه طی دوره ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۲ است. بدین منظور، شاخص پوشش گیاهی NDVI به‌عنوان نماینده وضعیت پوشش گیاهی از MODIS، رطوبت خاک و تبخیر–تعرق واقعی از TerraClimate و بارندگی و سرعت باد از WorldClim استخراج شد. تحلیل روند بلندمدت با استفاده از آزمون ناپارامتری من–کندال و برآوردگر شیب سن انجام گرفت و روابط آماری بین شاخص‌ها با ضریب همبستگی پیرسون در مقیاس پیکسلی بررسی شد. نتایج نشان داد که ۶۳ درصد از پیکسل‌های منطقه روند کاهشی معنی‌دار در NDVI داشته‌اند (میانگین شیب سن 002/0- در سال) و بارندگی نیز در ۶۹ درصد از منطقه با کاهش متوسط 5/1 میلی‌متر در سال همراه بوده است. هم‌زمان، رطوبت خاک در ۵۸ درصد از پیکسل‌ها روند منفی و تبخیر–تعرق واقعی در ۴۷ درصد از نواحی خشک و پست روند افزایشی نشان داد. سرعت باد نیز در ۴۲ درصد از مناطق باز شرقی روند افزاینده داشت. تحلیل همبستگی بیانگر وجود روابط مثبت و معنی‌دار بین NDVI و بارندگی و رطوبت خاک در بخش عمده منطقه و روابط منفی قابل‌توجه بین NDVI و سرعت باد در دشت‌های خشک است. این نتایج بیانگر هم‌زمانی و هم‌راستایی تغییر شاخص‌های محیطی با شرایط مرتبط با بیابان‌زایی بوده است..