فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آلودگی هوا و جزیره گرمایی شهری (UHI) متأثر از رشد سریع جمعیت و گسترش شهرها در شهرهایی مانند تهران تشدید شده است. این مطالعه رابطه بین ویژگی‌های شهریِ مناطق ساخته‌شده، ارتفاع ساختمان و پوشش گیاهی و شدت UHI و غلظت دی‌اکسید نیتروژن (NO2) را به‌عنوان یک آلاینده کلیدی شهری بررسی می‌کند. مناطق ساخته‌شده و ارتفاع ساختمان از داده‌های GHSL و پوشش گیاهی با استفاده از شاخص NDVI از طریق تصاویر Sentinel-2 استخراج شدند. محصول MOD11A2 برای شب (22:30) باقدرت تفکیک 1000 متر به‌منظور اندازه‌گیری اثر UHI در سال‌های 2018 تا 2022 استفاده شد و غلظت NO₂ از سنجنده TROPOMI در ماهواره Sentinel-5 برای سال‌های 2019 تا 2024 به دست آمد. پردازش و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از طریق سامانه Google Earth Engine همچنین با بهره‌گیری از ضریب همبستگی پیرسون انجام شد. نتایج نشان داد هر یک از ویژگی‌های مناطق ساخته‌شده و ارتفاع ساختمان‌ها با ضریب (45/0 و 18/0)R² رابطه‌ای مستقیم و معناداری با غلظت NO₂ دارند و توسعه شهری، افزایش قابل‌توجهی در انتشار NO₂ خواهد داشت. همبستگی مستقیمی بین پوشش گیاهی و NO₂ با ضریب (097/0)R² مشاهده شد که به توپوگرافی تهران و تجمع آلاینده در مناطق با پوشش گیاهی زیاد نسبت داده شد. همچنین نتایج این پژوهش آشکار کرد که، ارتباط مستقیم و معناداری بین مناطق ساخته‌شده و ارتفاع ساختمان‌ها با UHI با ضریب (45/0 و 18/0)R² در تهران وجود دارد که نقش این ویژگی‌ها را در شکل‌گیری و تشدید پدیده جزیره گرمایی برجسته می‌کند. همچنین، این مطالعه نشان داد که رابطه معکوس (اگرچه از نظر آماری معنادار نیست) بین تراکم پوشش گیاهی و اثر جزیره گرمایی وجود دارد که نشان می‌دهد پوشش گیاهی می‌تواند نقش تعدیل‌کننده‌ای در کاهش شدت جزیره گرمایی ایفا کند..