فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مناطق شهری به‌ویژه کلان‌شهرها با افزایش سطوح نفوذناپذیر، رواناب‌های ناشی از باران را با حجم زیاد به‌جای نفوذ در زیرزمین در سطح زمین جاری می‌سازند و باعث به‌وجودآمدن مخاطرات شهری از جمله سیلاب‌های شهری و پیامدهای منفی و جبران‌‌‌‌‌ناپذیر ناشی از آن  می‌‌شوند. در ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌این بین زیرساخت‌های سبز شهری به دلیل کم هزینه بودن و ارائه خدمات تنظیمی اکوسیستمی نقش زیادی در کاهش ریسک سیلاب شهری ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ایفاء می‌‌‌کنند. ازاین‌رو هدف ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌این پژوهش، ارزیابی خدمت اکوسیستمی کاهش ریسک سیلاب شهری تبریز با دوره بازگشت 25 ساله می‌‌‌‌باشد. در پژوهش حاضر از داده‌های مربوط به تصاویر ماهواره‌ای لندست، کاربری اراضی/پوشش اراضی، هواشناسی، جدول بیوفیزیکی، GIS و نرم‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌افزار InVEST استفاده شده است. یافته‌ها نشان داد که در سال 1363 در طی بارندگی‌های 15، 30 و 45 دقیقه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای، حجم آب جذب و نگه داشته شده به ترتیب 77/6، 47/5 و 72/4 میلیون مترمکعب و میزان منفعت خدمت اکوسیستمی کاهش ریسک سیلاب شهری 19/17، 89/13 و 99/11 میلیون دلار، در سال 1381 در طی بارندگی‌های 15، 30 و 45 دقیقه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای، حجم آب جذب و نگه داشته شده، 7، 62/5 و 83/4 میلیون مترمکعب و میزان منفعت خدمت اکوسیستمی کاهش ریسک سیلاب شهری 08/32، 78/25 و 16/22 میلیون دلار و در سال 1401 در طی بارندگی‌های 15، 30 و 45 دقیقه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای، 85/7، 15/6 و 20/5 میلیون مترمکعب و میزان منفعت خدمت اکوسیستمی کاهش ریسک سیلاب شهری، 08/56، 96/43 و 14/37 میلیون دلار برای کل محدوده کلان‌شهر تبریز بوده است. نتایج نشان داد که در پتانسیل جذب و نگهداشت رواناب تبریز، کاربری اراضی/پوشش اراضی در مقایسه با سایر موارد از جمله گروه هیدرولوژیکی خاک نقش بیشتری را داشته است. در کلان‌شهر تبریز در طی هر سه دوره زمانی مذکور، به ترتیب کاربری‌های اراضی بایر، اراضی کشاورزی و ‌‌‌‌‌‌‌‌‌تراکم مسکونی کم بیشترین میزان جذب و نگهداشت رواناب و کاربری‌های آب و مرتع کمترین میزان جذب و نگهداشت رواناب را داشته‌اند. همچنین نتایج نشان داد که در کلان‌شهر تبریز در طی هر سه دوره زمانی مذکور به ترتیب مناطق 6، 5 و 7 بیشترین میزان جذب و نگهداشت رواناب و مناطق 9 و 8 کمترین میزان جذب و نگهداشت رواناب را داشته‌اند