بازخوانی عدالت جنسیتی در گفتمان انقلاب اسلامی با رویکرد آینده‌پژوهانه: تبیینی راهبردی از نظام معنایی زن در مواجهه با چالش‌های نوظهور

نویسندگان

1 دکترای مطالعات سیاسی انقلاب اسلامی دانشگاه شاهد، تهران، ایران

2 استادیار دانشگاه فرهنگیان البرز، تهران، ایران

doi
10.22095/jwss.2026.538649.3737
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بازخوانی عدالت جنسیتی در گفتمان انقلاب اسلامی با رویکرد آینده‌پژوهانه انجام شده است. مسئله اصلی، چگونگی بازتولید و راهبری نظام معنایی زن در مواجهه با چالش‌های نوپدید فرهنگی، اجتماعی و هویتی است. روش تحقیق، کیفی و تفسیری با بهره‌گیری از تحلیل گفتمان لاکلائو و موفه و تحلیل روندهای آینده‌ساز است. داده‌ها از طریق تحلیل اسنادی بیانات رهبری، اسناد کلان و متون گفتمانی گردآوری و تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهند که گفتمان انقلاب اسلامی، بر پایه دال مرکزی «کرامت انسانی زن»، مفاهیمی چون مادری، عفاف، نقش تمدنی و مسئولیت اجتماعی را مفصل‌بندی کرده و الگویی متوازن از زن مسلمان ارائه می‌دهد. این گفتمان، در برابر روندهایی چون فمینیسم رادیکال، جنسیت‌زدایی و فروپاشی خانواده، راهبردهایی چون بازتعریف مفاهیم، الگوسازی هویتی و تقویت گفتمان بومی را در پیش گرفته است. نتیجه‌گیری پژوهش نشان می‌دهد که عدالت جنسیتی در گفتمان انقلاب اسلامی، بخشی از منظومه‌ تمدنی و الهی آن است و تنها از طریق بازآفرینی مفهومی و کنشگری راهبردی، توان پایداری و الهام‌بخشی در سطح داخلی و جهانی را خواهد داشت.