راهبردهای کارآمدسازی کنشگری طلاب خواهر در شبکه‌های اجتماعی مجازی:

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت رسانه دانشگاه باقر العلوم (ع)، قم ،ایران

2 استاد فرهنگ و ارتباطات، گروه مطالعات فرهنگی و ارتباطات، دانشگاه باقرالعلوم، قم، ایران

doi
10.22095/jwss.2026.561175.3808
چکیده

طلاب و روحانیون، به‌عنوان کنشگران فعال و عناصر اصلی نهاد دین، نقش تعیین‌کننده‌ای در تولید و بازتولید ارزش‌های اسلامی ایفا می‌نمایند. پیروزی انقلاب اسلامی و گسترش فناوری‌های نوین، عرصه جدیدی را برای کنشگری دینی و اجتماعی این قشر گشوده است و کنشگری تبلیغی و اجتماعی آنان را به سمت رسانه‌ها و به‌ویژه شبکه‌های اجتماعی مجازی سوق داده است. در این فضا، بانوان طلبه به‌عنوان نیمی از پیکره جامعه، ظرفیت بالایی برای کنشگری علمی - اجتماعی در عرصه‌های متنوع دارند. شبکه اجتماعی تخصصی «کوثر نت» با اتصال بیش از صد هزار زن حوزوی به سیستم‌های حوزه‌های علمیه خواهران، ظرفیت قابل‌توجهی برای کنشگری علمی، پژوهشی و اجتماعی فراهم کرده است. اما شبکه مزبور با چالش‌های بنیادینی مواجه است که باعث می‌شود کوثر نت نتواند به بستری اثرگذار برای فرهنگ‌سازی، تبیین معارف دینی و دفاع از آرمان‌های انقلاب اسلامی تبدیل شود. این پژوهش در پی شناسایی موانع و ارائه راهبردهای کارآمدسازی کنشگری طلاب خواهر در شبکه‌های اجتماعی مجازی، با رویکردی کیفی در مرحله جمع‌آوری اطلاعات از تکنیک مصاحبه و در مرحله تحلیل اطلاعات از تحلیل مضمون اکتشافی بهره برده است که امکان کشف و تبیین مضامین و الگوهای پنهان را فراهم می‌آورد. تحلیل مضمون کیفی داده‌های گردآوری شده، منجر به شناسایی چهار مضمون فراگیر شامل «توانمندسازی»، «چالش‌ها»، «توسعه پلتفرم» و «ویژگی­های کنشگران» را به همراه مضامین سازمان‌دهنده، مضامین پایه و ارتباطات متقابل و پویای میان آن‌ها را نشان می‌دهد. بر اساس یافته‌ها، چالش‌های فنی، آموزشی، مالی و ضعف در ترجمه اهداف به اقدامات عملی از موانع اصلی‌اند.