رتبهبندی مناطق توسعه حمل و نقل محور با استفاده از روش AHP و مقایسه آن با وضعیت کاربری اراضی (مطالعه موردی: خط یک متروی مشهد)
نویسندگان
1 گروه محیط زیست، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 گروه مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 گروه محیط زیست، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4 گروه محیط زیست، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.22067/jgusd.2023.80696.1289چکیده
توسعه حمل و نقل محور[1] (TOD)پیوندی میان برنامهریزی حمل و نقل و کاربری اراضی است. در این پژوهش به منظور ارزیابی کمی و رتبهبندی توسعه حمل و نقل محور در خط یک متروی مشهد از روش آنالیز سلسله مراتبی ([2]AHP)، استفاده شد. بدین منظور، نه ایستگاه با استفاده از 5 معیار، 14 شاخص و زیرشاخص از جمله شاخص تنوع، کاربری اراضی بررسی و مورد تحلیل قرار گرفتند. با توجه به اینکه نتایج AHP تنها یک میانگین از شاخصها را نشان میدهد؛ لذا، برای ایجاد کاربری مناسب در هر منطقه باید شاخص کاربری اراضی در مناطق توسعه حمل و نقل محور مورد توجه قرار گیرد. برای این هدف، کاربری اراضی به 16 دسته تقسیم شد و تعداد آنها در هر منطقه بررسی و نسبت آن به جمعیت هر منطقه به دست آمد. نتایج نشان داد که بیشترین کاربری در زمینهای اطراف ایستگاهها، کاربری تجاری و بعد از آن کاربری مختلط است. در رتبهبندی AHP نیز، بالاترین رتبه مربوط به ایستگاه هفت تیر و هاشمیه به دست آمد. به طوریکه این ایستگاهها، به ترتیب در خدمات اولیه رتبه 8 و 9 درخدمات نوع 2، رتبه 3 و 8، و در خدمات شخصی رتبه 5 و 9 را به دست آوردهاند. علاوه برآن، در خدمات اولیه، ایستگاه نمایشگاه، در خدمات شخصی هنرستان و در خدمات نوع 2، پارک ملت دارای رتبه یک میباشند. لذا، نتایج این تحقیق میتواند در برنامهریزی شهری و اولویتهای توسعه حمل و نقل محور به مسئولین کمک نماید. [1]. Transit-Oriented Development (TOD)[2]. Analytic Hierarchy Process