معناشناسی و شاخصه‌های اسقاط ضمان با رویکرد مدنی و کیفری

نویسندگان

1 استادیار گروه فقه و حقوق اسلامی، واحد بابل ، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران.

2 استادیار، گروه فقه و حقوق اسلامی، واحد بابل ، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران.

3 استادیار، گروه فقه و حقوق اسلامی، واحد بابل ، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران.

4 دانشجو دکتری، فقه و مبانی حقوق اسلامی،واحد بابل دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران.

doi
10.22034/ejs.2025.493387.1999
چکیده

زمینه و هدف: تبیین معنایی و مولفه‌های اسقاط ضمان با تأکید بر آموزه‌های حقوق اسلامی از موارد بسیار ضروری در حقوق موضوعه ایران به شمار می‌آید. از آنجایی که مسقطات ضمان در امور کیفری در قیاس با امور مدنی بالاخص در خصوصیت تحقق گرایی و کاربردپذیری با ابهام و عدم صراحت مواجه است، این پژوهش با هدف تشریح موارد مشترک آثار رفع مسئولیت مدنی و کیفری ضمان است. مواد و روش‌ها: مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است. مواد و داده‌ها نیز کیفی است و از فیش‌برداری در گردآوری مطالب و داده‌ها استفاده‌شده است. ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است. یافته‌ها: ابهام زدایی مصادیق و آثاردرموضوع مسقطات ضمان علاوه بر کاربردپذیری در حقوق مدنی در قوانین با رویکرد کیفری مسکوت نمانده و دارای مقرره‌های خاص در مباحث سرقت، رفع ضمان پزشک، عدم قصاص قاتل و. . . است.  نتیجه: وحدت ملاک مسقطات ضمان در دو حوزه مدنی و کیفری تا حدودی برابر است و افتراق چندانی با یکدیگر ندارند. و مصادیق مسقطات ضمان(اذن، اقدام، تحذیر، احسان، استیمان)، یکسان‌سازی فرآیندی با متکی شدن مصادیق مشترک و هماهنگی شناختی در نگرش‌ها نسبت به ‌مسقطات ضمان قابل تصوراست.