قابلیتهای محیطی مؤثر بر خودآگاهی در مجموعههای مسکونی منتخب شهر مشهد
نویسندگان
1 عضو هیات علمی دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز
2 دانشجوی دکتری معماری اسلامی/دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز
3 عضو هیات علمی دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز
doi
10.22067/jgusd.2023.79983.1272چکیده
به اعتقاد صاحبنظران، اگر قرار باشد نسخهای جهت تغییر و بهبود کیفیت زندگی انسان نوشتهشود، باید بر اساس خودآگاهی باشد که آشنایی با خویش و پیرامون خود را در پی دارد. یکی از منابع خودآگاهی، محیط است. محیطزندگی، توانایی به کارگیری مجموعهای از قابلیتهای محیطی جهت رسیدن به معیارهای خودآگاهی را دارد. از این حیث، مسکن که بیشاز همه در ارتباط تنگاتنگ با زندگی درحالتحول انسان قرار دارد و متعاقبا مجموعهمسکونی، به علت ضرورت شناخت شیوه تفکر و تلقی از یک کلیکپارچه، با توجه به اجتماعپذیری بالای این گونهمسکونی مطرح میشود. این نوشتار به عنوان رویکردی علمی، به دنبال رابطه بین محیط مجموعهمسکونی و خودآگاهی، بر اساس ترکیبی از تحقیق بنیادی و اکتشافی است که در فرایند اجرا به صورت ترکیبی(کیفیوکمی) میباشد. تحقیقکیفی بهصورت توصیفی-تحلیلی، به جمعآوری اطلاعاتکتابخانهای پرداخته و سپس بهصورت اکتشافی، از طریق مصاحبه است. توزیع پرسشنامه در میان ساکنین مجموعههایمسکونی شهرمشهد و تحلیل با استفاده از الگوسازی معادلههایساختاری و تحلیلعاملتاییدی مرتبهدوم با نرم افزار اسمارتپیالاس، انجام گردیدهاست. نتایج حاکی از آن است که خودآگاهی در ارتباط با محیط، دارای پنجسطح (تمایز، موقعیت، شناسایی، ماندگاری و متا) بوده و گذر رازآلود، تداومسناریوها، سازماندهیعملکردی، هویتپذیری و حضورطبیعت بترتیب بعنوان مؤثرترین قابلیتهای محیطی در سطوح مذکور میباشند. در تعیین اهمیت سطوح، سطحماندگاری که امکان تشخیصخود در شرایط و زمانهای مختلف توسط محیط را فراهم میسازد، به عنوان مهمترین سطحخودآگاهی در مجموعهمسکونی تعیین گردید. در این میان، قابلیتهای کالبدی بیش از سایر قابلیتها در تامین سطوح خودآگاهی، مؤثر واقعشد و سایر قابلیتها، به تنهایی امکان تامین سطوحخودآگاهی در مجموعهمسکونی را نداشتند.