گونه شناسی نقش مادری در شبکه اجتماعی اینستاگرام
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حکمرانی فرهنگی، مدرسه حمرانی شهید بهشتی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران
2 استادیار، دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه امام صادق (ص)، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری فرهنگ و ارتباطات، دانشکده هنر، رسانه و فضای مجازی شهید آوینی، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران
4 استادیار، پژوهشکده مطالعات تمدنی و اجتماعی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران
doi
10.22095/jwss.2025.488304.3583چکیده
برای فهم پدیدههای خاص باید از نمونههای خرد استفاده کرد که بتواند جزئیات را با عمق بیشتر از طریق شناخت زمینهیابی، شیوههای متنوع تعامل عقلانی و غیرعقلانی مردم با هم، فهم آنها از جهان و چگونگی پردازش این کار، تشریح کند. از سوی دیگر امروزه اینستاگرام برای فهم «بازنمایی و نمایش خود»، «اجتماعات آنلاین» و «زندگیهای روزمره» میانجی شده در نسبت با سایر پلتفرمها و رسانههای اجتماعی برتری دارد. بر این اساس هدف از انجام این پژوهش، شناخت گونههای مختلف بازنمایی شده از نقش مادری در سکوی مجازی اینستاگرام و چهره ترسیمشده از مادری، توسط مادران بلاگر در این سکو است. برای وصول به این هدف پس از نمونهگیری هدفمند (۲۱۰ پست اینستاگرامی حاصل نمونهگیری) از روش تحلیل محتوای کیفی برای صورتبندی آنها بهره گرفته شده است. یافتههای بهدستآمده از تحلیل محتوای صفحات کاربران، نشان میدهد دو گونه مادری اثباتی - ساختاری و سلبی - تعارضی در شبکه اجتماعی اینستاگرام در حال بازنمایی است. مادری نوع اول بر مبنای حوزه شناختی (تعالیبخشی مادری)، عقلانی (تقدم لوازم و شرایط بر مادری) و سنتی (تمرکز بر روالهای طبیعی و عرفی مادر شدن) بهگونهای مثبت و ضروری بازنمایی میشود؛ اما در نوع دوم به دلیل شناختی (فراموششدن خود شخصی مادر) و عاطفی (تعارض مادری با لذت و اهداف شخصی مادر) به شکل سلبی تصور میگردد.