پیش‌بینی و تبیین ساختاری مؤلفه‌های تببین‌کننده تغییرات جمعیتی در کلان‌شهر اهواز

نویسندگان

1 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

2 دانش آموخته دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

3 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22067/jgusd.2022.78296.1242
چکیده

تحولات جمعیتی به­عنوان مهمترین پدیده تحولی دوران معاصر به­شمار می­رود چرا که تحولات جمعیت تقریباً تمام جنبه­های زندگی و جهان پیرامون ما را تحت تأثیر قرار داده­است و آثار زیادی بر خرده نظام­های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و محیطی وارد ساخته است. در همین راستا؛ هدف پژوهش حاضر پیش­بینی و تبیین ساختاری مؤلفه­های تببین­کننده تغییرات جمعیتی در کلان­شهر اهواز است. از نظر هدف­گذاری کاربردی و از نظر روش­شناسی به صورت توصیفی- تحلیلی است. در روند تهیه و تولید داده­ها ابتدا مؤلفه­های تببین­کننده تغییرات جمعیتی با استفاده از نظرات 15 نفر از اساتید و کارشناسان سازمان­های مربوطه از طریق روش دلفی شناسایی شده­است. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات 11 عامل به عنوان عوامل تأثیرگذار قوی بر تغییرات جمعیتی کلان­شهر اهواز از مدلسازی تفسیری-ساختاری ISM و سپس با نرم افزار میک­مک  بهره گرفته شده­است و در نهایت با استفاده از نرم افزار اسپکتروم به پیش­بینی جمعیت تا افق 1430 پرداخته شده­است. نتایج پژوهش نشان داد که عوامل ساختار جنسی،تراکم جمعیت، باروری، بیکاری، جمعیت فعال و سواد  جز تأثیرگذارترین مؤلفه­ها بر تغییرات جمعیتی و 5 مؤلفه ساختار سنی، رشد جمعیت، مرگ­ومیر، مهاجرت و امید به زندگی جزء تأثیرپذیرترین عوامل به­شمار می­آیند. همچنین نتایج حاصل از میک مک نشان می­دهد همه عوامل بجز عامل تراکم جمعیت جز متغیرهای پیوندی می­باشند.و در نهایت بهترین سناریو برای پیش­بینی جمعیت تا سال 1430 سناریو سوم (کاهش باروری) است که بیش از 98 درصد در برآورد جمعیت دقت داشته­است.