مطالعه ی تجربه زیسته ی مصرف نمایشی در بین زنان تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی(ره) در شهر مشهد
نویسندگان
1 دانشیار جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.
2 دانشیار جمعیت شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران
3 پژوهشگر پسا دکتری گروه علوم اجتماعی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران
4 دانشآموخته کارشناسیارشد پژوهش علوم اجتماعی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار،
doi
10.22095/jwss.2025.453777.3442چکیده
رفتارهای مصرفی انسانها میتواند بر جنبههای مختلف زندگی اجتماعی و اقتصادی هم تأثیر بگذارد و هم تأثیر بپذیرد و میزان و نوع مصرف میتواند نشاندهنده مسائلی همچون سبک زندگی، طبقه و یا حتی نوع نگرش افراد باشد. گاهی انسانها از طریق مصرفگرایی یا مصرف نمایشی بین خود و گروههای جامعه شکافی میسازند که از این شکاف برای تثبیت وضعیت اجتماعی خودشان استفاده میکنند. بر این اساس پژوهش حاضر با استفاده از روش نظریه زمینهای به مطالعه ی تجربه ی مصرف نمایشی در بین زنان تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی(ره) در شهر مشهد پرداخته است. مشارکتکنندگان در پژوهش با روش نمونهگیری هدفمند و از بین زنان تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) شهر مشهد که در محدوده سنی 25 تا 40 سال بودند انتخاب شدند که بعد از انجام 20 مصاحبه یافتهها به اشباع نظری رسید. در نهایت متن مصاحبهها در قالب بیش از 70 مفهوم، 10 مقوله عمده فرعی و یک مقوله هستهای کدگذاری شد. یافته ها نشان داد که 10 مقوله محوری «ترس از طرد شدن»، «دید منفی به فقرا»، «پاداشهای مصرف نمایشی»، «مجبور شدن خانوادهها برای تن دادن به مصرف نمایشی»، «احساس کمبود و حقارت »، «همنوایی و همرنگ شدن»، «ارزش بیش از حد به ظاهر در گرو از بین بردن عزتنفس»، «ناتوانی مالی»، «مصرف نمایشی ابزاری برای رسیدن به آرزوها»، «فشارهای روحی و روانی» در شکلگیری مصرف نمایشی نقش دارند و مقولهی هسته «مصرف نمایشی مکانیزمی برای مورد تأیید قرار گرفتن در جامعه» در بر گیرنده کل فرایند مصرف نمایشی است.