مطالعه ی تجربه زیسته ی مصرف نمایشی در بین زنان تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی(ره) در شهر مشهد

نویسندگان

1 دانشیار جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.

2 دانشیار جمعیت شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

3 پژوهشگر پسا دکتری گروه علوم اجتماعی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

4 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد پژوهش علوم اجتماعی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار،

doi
10.22095/jwss.2025.453777.3442
چکیده

رفتارهای مصرفی انسان‌ها می‌تواند بر جنبه‌های مختلف زندگی اجتماعی و اقتصادی هم تأثیر بگذارد و هم تأثیر بپذیرد و میزان و نوع مصرف می‌تواند نشان‌دهنده مسائلی همچون سبک زندگی، طبقه و یا حتی نوع نگرش افراد باشد. گاهی انسان‌ها از طریق مصرف‌گرایی یا مصرف نمایشی بین خود و گروه‌های جامعه شکافی می‌سازند که از این شکاف برای تثبیت وضعیت اجتماعی خودشان استفاده می‌کنند. بر این اساس پژوهش حاضر با استفاده از روش نظریه زمینه‌ای به مطالعه­ ی تجربه ی مصرف نمایشی در بین زنان تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی(ره) در شهر مشهد پرداخته است. مشارکت­کنندگان در پژوهش با روش نمونه­گیری هدفمند و از بین زنان تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) شهر مشهد که در محدوده سنی 25 تا 40 سال بودند انتخاب شدند که بعد از انجام 20 مصاحبه یافته­ها به اشباع نظری رسید. در نهایت متن مصاحبه­ها در قالب بیش از 70 مفهوم، 10 مقوله عمده فرعی و یک مقوله هسته­ای کدگذاری شد. یافته­ ها نشان داد که 10 مقوله محوری «ترس از طرد شدن»، «دید منفی به فقرا»، «پاداش‌های مصرف نمایشی»، «مجبور شدن خانواده‌ها برای تن دادن به مصرف نمایشی»، «احساس کمبود و حقارت »، «هم‌نوایی و همرنگ شدن»، «ارزش بیش از حد به ظاهر در گرو از بین بردن عزت‌نفس»، «ناتوانی مالی»، «مصرف نمایشی ابزاری برای رسیدن به آرزوها»، «فشارهای روحی و روانی» در شکل‌گیری مصرف نمایشی نقش دارند و مقوله­ی هسته «مصرف نمایشی مکانیزمی برای مورد تأیید قرار گرفتن در جامعه» در بر گیرنده کل فرایند مصرف نمایشی است.