ساخت برنامه طراحی انگیزشی بر اساس الگوی نقشهنگاری مداخله: اثربخشی آن بر سبک زندگی تحصیلی سلامتمحور و رفتارهای مقابلهای دانشآموزان
نویسندگان
1 دکترای روانشناسی تربیتی، دانشگاه شهید بهشتی تهران
2 استادیار، گروه روانشناسی تربیتی، دانشگاه شهید بهشتی تهران.
3 استادیار روانشناسی تربیتی عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی
4 دانشیار، گروه روانشناسی تربیتی، دانشگاه شهید بهشتی تهران.
doi
10.30473/etl.2023.64948.3860چکیده
این پژوهش با هدف ساخت برنامه جامع طراحی انگیزشی برای دانشآموزان انجام شد. بنابراین، در این پژوهشِ آمیخته از نوع توالی اکتشافی، از فرایند شش مرحلهای نقشهنگاری مداخله، نظریة انگیزش، اراده و عملکرد (کلر، 2018) و همچنین، مؤلفههای پرتکرار در مداخلات انگیزشی استفاده و بسته آموزشی «طراحی انگیزشی» برای دانشآموزان، ساخته شد. نسخۀ نهایی برنامه آموزشی از طریق 10 جلسه و هر جلسه دو ساعت، به شیوه مجازی برای گروههای آزمایش اجرا شد. اثربخشی این برنامه آموزشی نیز به کمک یک مطالعة شبهآزمایشی با طرح پیشآزمون ـ پسآزمون با گروه کنترل بررسی شد. براساس نتایج حاصل از بخش کیفی پژوهش، مؤلفههای پربارسازی مهارتهای توجه، ارتباط ادراک شده، شایستگی و خودباوری تحصیلی ادراک شده، رضامندی و فرایندهای خودتنظیمی، حل مسئله و مدیریت زمان، مبنای شکلدهی به محتوای بستة جامع طراحی انگیزشی قرار گرفت. علاوهبراین، در بخش کمی، نتایج روش آماری تحلیل واریانس مختلط ساده، نشان داد که بستة طراحی انگیزشی در افزایش میزان رجوع به رفتارهای تسهیلگر سبک زندگی تحصیلی سلامتمحور و در کاهش میزان رجوع به رفتارهای بازدارندة سبک زندگی تحصیلی سلامتمحور و همچنین، در بهبود رفتارهای مقابلهای تحصیلی، مؤثر بود. نتایج مطالعة حاضر نشان داد که بستة جامع طراحی انگیزشی از طریق تقویت تمرکز، توجه و علاقه، بهبود راهبردهای تفکر مثبت، راهبردهای انطباقی مدیریت هیجان، اصلاح جهتگیریهای هدفی و اسنادهای ناکارآمد و همچنین، غنیسازی مهارتهای شناختی و فراشناختی خودتنظیمی، در تحقق بخشیدن به ایدة ارتقای نیمرخ انگیزشی فراگیران، مؤثر واقع شد.
