مراقبین سالمندان: مروری نظام مند پیرامون تجربه مراقبت خانوادگی از سالمندان
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جامعهشناسی. گروه علوم اجتماعی دانشگاه پیام نور. تهران. ایران
2 هیئتعلمی گروه علوم اجتماعی دانشگاه پیام نور. تهران. ایران
3 هیئتعلمی گروه علوم اجتماعی دانشگاه پیام نور. تهران. ایران
4 هیئتعلمی گروه علوم اجتماعی دانشگاه پیام نور. تهران. ایران
doi
10.22095/jwss.2025.489581.3586چکیده
سالمندان ناتوان از جمله گروههای جمعیتی نیازمند مراقبت هستند که اعضای خانواده، به ویژه زنان، نقش اصلی را در مراقبت از آنها ایفا میکنند. این مطالعه با روش مرور نظاممند، به بررسی ۱۴ مقاله کیفی فارسی منتشرشده بین سالهای ۱۳۷۰ تا ۱۴۰۳ پرداخته است که در پایگاههای اطلاعاتی (مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی ، پایگاه مجلات تخصصی نور ، بانک اطلاعات نشریات کشور ، پرتال جامع علوم انسانی) نمایه شدهاند تا تجارب زیسته مراقبان خانوادگی سالمندان را تحلیل کند. یافتهها نشان میدهد که مراقبان، بهویژه زنان، تجارب متنوعی از مثبت تا بسیار منفی را گزارش کردهاند بهگونهای که در ایران، پدیدههای «سالمندی زنانه» و «مراقبت زنانه» در حال ظهور هستند. مراقبان تحصیلکرده و شاغل با فشار مضاعف ناشی از تعارض نقشها و عدم توازن بین زندگی شخصی و مراقبتی مواجهاند. منابع در اختیار خانواده، مانند مسکن و درآمد، کیفیت مراقبت را تحت تأثیر قرار میدهد و مراقبت دائمی از سالمندان، حضور اجتماعی مراقبان، به ویژه زنان را محدود نموده است. شناخت نیازها و انتظارات مراقبان، از جمله نیاز به آموزش، حمایت عاطفی و سیستمهای مراقبتی، برای توانمندسازی آنها و بهبود کیفیت مراقبت ضروری است. این مطالعه بر لزوم توجه بیشتر به چالشهای مراقبان و طراحی سیاستهای حمایتی هدفمند تأکید میکند.