واکاوی دشواریهای تجربه شده زنان هیئت علمی درفرآیند زیست دانشگاهی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جامعهشناسی گروه علوم اجتماعی دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
2 دانشیار جامعهشناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکدة علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
3 دانشیار مطالعات برنامه درسی گروه علوم تربیتی دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
doi
10.22095/jwss.2025.459452.3471چکیده
هدف پژوهش حاضر فهم دشواریهای پیش روی زنان عضو هیئت علمی در فرآیند انجام کار علمی در حیات دانشگاهی و شناسایی علل، زمینهها و پیامدهای این چالشهای تجربه شده میباشد. پژوهش حاضر از نوع کیفی بوده و از روش نظریه زمینهای سیستماتیک استفاده شده است. با 12 نفر از زنان عضو هیئت علمی دانشگاه مازندران که در دانشکدههای مختلف مشغول به کار بوده تا رسیدن به اشباع نظری مصاحبههای عمیق و نیمه ساختار یافته انجام شد.یافتهها نشان داد که «تبعیض جنسیتی در کار علمی» پدیدهی مرکزی چالشهایی است که زنان در فرآیند انجام کارعلمی در دانشگاه مازندران تجربه کردهاند. فرهنگ سازمانی مردسالارانه دانشگاه و کمتر دیده شدن زنان، تفاوت ساختاری در دستمزد و حقوق، حمایت ناکافی قوانین دانشگاهی از زنان و فشار روانی ناشی از شرایط محیط کار از جمله علل و زمینههای ایجاد دشواریهای تجربه شده میباشد. به علاوه، زنان در مواجهه با دشواریهای پیش رو راهکارها و استراتژیهایی همچون مدیریت توازن بین کار علمی و زندگی خانواده، افزایش توانمندی و تلاش برای ارتقای علمی، اعتراض و فشار اجتماعی برای تغییر وضعیت و آگاهی بخشی عمومی برای برابری و کاهش تعصبات اجتماعی را اتخاذ کردهاند. در نهایت، تجربه این دشواریها در فرآیند انجام کار علمی با خود پیامدهایی همچون دلسردی و بی انگیزگی علمی، فرسودگی روحی و جسمی در کار علمی، انزوای اجتماعی، کاهش نوآوری و بهرهوری علمی، بازنشستگی زودهنگام و استعفا، مهاجرت علمی زنان به خارج و تجرد یا تاخیر در ازدواج و فرزند آوری را داشته است.