ارزیابی کارایی انرژی در ضوابط و مقررات شهری با تأکید بر الگوی پهنه‌بندی (مورد پژوهی: منطقه 6 شهر تهران)

نویسندگان

1 استاد گروه شهرسازی- دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 گروه شهرسازی- دانشکده هنر- دانشگاه تربیت مدرس- تهران- ایران

3 استادیار دانشکده معماری و شهرسازی ، دانشگاه هنر تهران

doi
10.22067/jgusd.2022.76762.1196
چکیده

امروزه با توجه به شاخص سرانه مصرف انرژی در ایران و عدم کارایی انرژی شهرها، تهیه ضوابط و مقررات شهری در اجرایی­ترین سطح سیاست­گذاری شهری با هدف افزایش کارایی انرژی در پهنه­بندی، به عنوان خروجی اصلی طرح­های تفصیلی، امری الزامی است. هدف اصلی پژوهش حاضر ارزیابی و سنجش کارایی انرژی در ضوابط و مقررات شهری با تأکید بر الگوی پهنه­بندی و شامل سه سوال اصلی است: ارتباط میان مفاهیم ضوابط و مقررات شهری و کارایی انرژی چیست و پارامترهای تأثیرگذار بر کارایی انرژی در ضوابط و مقررات شهری کدام­اند؟ چارچوب ارزیابی کارایی انرژی در ضوابط و مقررات شهری در پهنه­بندی، معیارها، شاخص­ها و اوزان آن­ها چگونه است؟ چگونه می­توان کارایی انرژی بافت موجود شهری و بافت شهری شبیه­سازی شده مبتنی بر ضوابط و مقررات شهری پهنه­بندی را ارزیابی و مقایسه نمود؟ این پژوهش در تقسیم­بندی تحقیقات علمی بر اساس هدف، کاربردی، بر مبنای روش، توصیفی-تحلیلی  و ترکیبی از پژوهش­های کیفی و کمی تلقی می­شود.  این پژوهش با بکارگیری روش­های کتابخانه­ای و میدانی شامل پرسشنامه و تحلیل داده­های ثانویه و تکنیک تحلیل سلسله مراتبی AHP توسط نرم­افزار سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS و  نرم افزار Expert Choice انجام شده است. همچنین قابل ذکر است منطقه 6 شهر تهران به عنوان محدوده مطالعاتی پژوهش انتخاب شده است.یافته­ها نشان می­دهد کارایی انرژی در منطقه 6 تهران با اعمال ضوابط و مقررات شهری با تأکید بر پهنه­بندی طرح تفصیلی در مقایسه با وضع موجود % 25/22 کاهش یافته، که این امر موجب افزایش مصرف انرژی و در نتیجه پیامدهای محیط زیستی نامطلوب ناشی از آن شده است. بنابراین پژوهش حاضر با تکیه بر یافته­های خود بر تهیه دستورالعمل­های ضوابط و مقررات پهنه­بندی منطبق بر انواع اقلیم در ایران و همچنین در نظر گرفتن پارامترهایی کاربردی در راستای افزایش کارایی انرژی در ضوابط و مقررات پهنه­بندی، تأکید می­کند.