بدن نوجوان در آینه اجتماع: مطالعه ی تجربه زیسته دختران نوجوان در نحوه پوشش و آرایش

نویسندگان

1 استادیار گروه آموزش روان‌شناسی و مشاوره دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

2 پسادکترای جامعه‌شناسی دانشگاه مازندران، مازندران، ایران

doi
10.22095/jwss.2024.447191.3422
چکیده

بدن و مدیریت بدن یک پدیدار زیست­‌شناختی و روان‌شناختی صرف نیست، بلکه یک محصول اجتماعی است که با عرصه پوشش و آرایش نیز بسیار موضوعیت می‌یابد. مدیریت بدن در بین دختران نوجوان نیز از این امر مستثنی نیست و تنظیم بدن در بین آنان با نوع پوشش اجتماعی گره‌خورده و نمود یافته است. بر این اساس پژوهش حاضر به مطالعه نحوه پوشش و آرایش نوجوانان دختر به مثابه جلوه­ای از تنظیم بدن در آنان پرداخته است. این مطالعه با مشارکت 26 دختر نوجوان در گروه سنی 12 تا 18 سال و با مصاحبه عمیق انجام شده است و داده‌ها نیز  با  استفاده از روش تحلیل تماتیک واکاوی شد. یافته‌های این پژوهش نشان داد نحوه پوشش و آرایش نوجوانان در بستر اجتماع از مؤلفه‌هایی چون؛ تنوع پوشش و آرایش­های در خیابان‌ها و مدهای جذاب در مراکز تجاری، افزایش و جاذبه فرهنگ باشگاه­های تناسب‌اندام، نگرش خود شی­­انگاری و اصرار بر تناسب اندام، پرداختن به بدن به مثابه سرگرمی و فرار از دل مشغله ذهنی، تنظیم بدن با تمایل به مصرف­گرایی، تنظیم بدن و مدیریت تأثیرگذاری و تنظیم بدن و کسب تمایز، متأثر است که در سه مفهوم اصلی بنگاه­های تجاری و بازتولید بدن، رویکردهای چالشی و بازتولید بدن، معیارهای ارزشی و بازتولید بدن، نمایان شده است. مقوله اصلی به دست آمده نیز گویای آن است که مدیریت بدن نوجوانان متأثر از زمینه‌های اجتماعی و ساختاری است که هدایت آن توجهات بنیادی­ را می‌طلبد.