تبیین شرایط زمینه‌ای در راستای ارتقای فرهنگ برنامه‌ریزی درسی در دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته برنامه‌ریزی درسی دانشگاه شهید بهشتی؛ تهران، ایران

2 استاد دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 دانشیار دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

4 . دانشیار دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
چکیده

برنامه درسی به عنوان ابزار اساسی برای آموزش عالی در راستای تحقق اهداف و آرمان­های آن مورد توجه قرار دارد و در به واسطه این امر، ارتقای فرهنگ برنامه‌ریزی درسی و بسترسازی مناسب در ارتباط با آن، از اهمیت والایی در نزد متولیان و دست­اندرکاران آموزش عالی برخوردار است. پژوهش حاضر، با هدف تبیین شرایط زمینه‌ای در راستای ارتقای فرهنگ برنامه‌ریزی درسی در دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی انجام شد. جامعه آماری پژوهش حاضر، کلیه متخصصان در حوزه سیاستگذاری و یا دارای سوابق اجرایی در آموزش عالی و متخصصان برنامه درسی آموزش عالی بودند. در پژوهش حاضر از مصاحبه عمیق استفاده گردید. به منظور تعیین روایی داده‌های کیفی از روش چک کردن اعضاء استفاده شده است و پایایی فرم مصاحبه با قرار دادن خلاصة مطالب و مقوله‌های تعیین شده در اختیار شش نفر آگاه به روش‌های پژوهش کیفی و اعمال نظرهای آنان بررسی شده است. با استفاده از طرح کیفی و رویکرد نظریه مبتنی برداده بنیاد، اقدام به مصاحبه عمیق با 29 نفر از متخصصان و صاحب­نظران حوزه آموزش عالی گردید. یافته­ها نشان داده است که مهمترین شرایط زمینه‌ای لازم برای ارتقای فرهنگ برنامه‌ریزی درسی دربرگیرنده شرایط سیاسی، اقتصادی، مدیریتی، فرهنگی و علمی است. در مجموع نتایج پژوهش نشان داد که شرایط زمینه‌ای از عوامل تعیین کننده در ارتقای فرهنگ برنامه‌ریزی درسی در آموزش عالی و کیفیت­بخشی به آن است و لازم است برنامه‌ریزی و اعمال مدیریت مناسبی از سوی متولیان و دست­اندرکاران آموزش عالی صورت گیرد.