آسیبشناسی نظام اعطای تابعیت در ایران؛ موردکاوی تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان غیرایرانی
نویسندگان
1 دانشیار گروه حقوق عمومی دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران
2 دانشآموخته دکتری حقوق خصوصی دانشگاه عدالت، تهران، ایران
doi
10.22095/jwss.2024.412550.3298چکیده
تابعیت رابطه حقوقی-سیاسی یک شخص با یک دولت است و درنتیجه اعطای تابعیت یک امر حاکمیتی به شمار میآید. ازاینرو هریک از نظامهای حقوقی- سیاسی دنیا قواعد سختگیرانهای برای اعطای تابعیت وضع میکنند و تنها کسانی را به تابعیت خود میپذیرند که از آزمونهای متعدد سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی با موفقیت خارج شده باشند و علقه خود را با آن نظام سیاسی اثبات کرده باشند. هرچند نظام حقوقی حاکم بر تابعیت بویژه در مواد 976 قانون مدنی با توجه به فقدان شناسهها و علقههای ثبت احوال شخصیه در ابتدای قرن چهاردهم، دارای اشکالاتی است ولی قانونگذار ایران در سال 1398، بدون توجه به ماهیت تابعیت، بهمنظور تکریم زنان ایرانی و ارائه خدمات اجتماعی به فرزندان حاصل از ازدواج آنان با مردان غیرایرانی به نحو گستردهای اعطای تابعیت ایران به این فرزندان را با ملحقات محل تأمل تجویز نمود و آسیبهایی به پیکره نظام اعطای تابعیت در ایران و کرامت زن وارد نمود. آثار منفی ناشی از اجرای این قانون، با وجود مدت کوتاهی که از تصویب آن میگذرد، به واسطه برهم زدن نظم حاکم بر اعطای تابعیت در ایران قابل مشاهده است و ضرورت اصلاح این قانون و سایر قوانین مربوط به تابعیت، بیش از پیش احساس میشود. مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی در پاسخ به این سوال که «نظام حقوقی اعطای تابعیت به افراد بویژه فرزندان مادر ایرانی با چه چالشهایی روبرو است و چگونه باید با رویکردی انسانی درصدد برطرف کردن آن برآمد؟»، پیشنهادهایی را به منظور اصلاح کلیت نظام حقوقی اعطای تابعیت ارائه خواهد نمود.
