فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش با هدف شناسایی منابع ماسه‌های بادی دشت بورالان از طریق رویکرد تلفیقی شامل تحلیل‌های بادی و مطالعات رسوب‌شناسی انجام شد. داده‌های بادی 30 ساله (1990–2020) ایستگاه سینوپتیک ماکو، ایران، تحلیل شدند. نرم‌افزار WRPLOT View 8 و ابزار سفارشی ترسیم گلباد برای تولید گلباد، گل طوفان و گل حمل ماسه و همچنین محاسبه شاخص‌های بادی شامل پتانسیل جابجایی (DP)، پتانسیل جابجایی نتیجه‌گیر (RDP)، جهت جابجایی نتیجه‌گیر (RDD) و شاخص یک‌جهته (UDI) استفاده شدند. برای شناسایی منشأ رسوبات بادی، نمونه‌های ماسه‌ای سطحی از تپه‌های ماسه‌ای جمع‌آوری و آزمایش‌های گرانولومتری و مورفوسکوپی بر روی آن‌ها انجام شدند و منحنی‌های دانه‌بندی با استفاده از نرم‌افزار GRADISTAT و روش Folk و Ward (1957) ترسیم شدند. تحلیل گلباد نشان داد بادهای جنوب شرق (SE) و شرق (E) بیشترین فراوانی را دارند، درحالی‌که گل طوفان، بادهای فرساینده شمال غرب (NW) و غرب (W) را مشخص کرد. پتانسیل حمل ماسه عمدتاً به سمت شرق است و بادهای دو جهته (E-W) در پاییز و زمستان نقش مهمی در جابجایی رسوبات بادی دارند. تحلیل دانه‌بندی نشان داد میانگین اندازه ذرات بین 125 تا 250 میکرون متغیر است، با جورشدی از جورشده تا ضعیف جورشده و توزیع عمدتاً متقارن. بررسی‌ها نشان داد منابع اصلی ماسه‌های روان دشت بورالان شامل آبرفت‌های رودهای قره‌سو و ارس، هوازدگی روانه‌های بازالتی، مخروط‌افکنه‌های حاشیه‌ای و سطوح فرسایش یافته ناشی از کاهش پوشش گیاهی به دلیل تغییرات کاربری اراضی هستند. بنابراین، منابع ماسه‌های بادی دشت بورالان ترکیبی از فرآیندهای آبی و بادی است که توسط ویژگی‌های زمین‌شناسی و اقلیمی منطقه هدایت می‌شوند.