بررسی روند تغییرات زمانی- مکانی دما و بارش در حوضه آبریز طشک-بختگان

نویسندگان

1 گروه مهندسی محیط زیست-منابع آب، دانشکده محیط زیست، پردیس دانشکده های فنی، دانشگاه تهران.

2 استاد، گروه مهندسی منابع آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 سرپرست گروه آب های سطحی، موسسه تحقیقات آب

4 مدیر پژوهشکده مطالعات و تحقیقات مناب آب،​موسسه تحقیقات آب

doi
10.22060/ceej.2019.16244.6168
چکیده

یکی از چالش‌های جدی در عصر حاضر تغییر اقلیم و تأثیر آن بر منابع آب در دسترس است. در این راستا بررسی تغییرات زمانی و مکانی بارندگی و دما، به عنوان پارامترهای تأثیرگذار بر وضعیت منابع آب، می‌تواند در ارزیابی شرایط هیدروکلیماتولوژی حوضه و اتخاذ سیاست‌های مدیریتی مناسب باشد. در این تحقیق ابتدا روند زمانی بارش و دما سالانه حوضه آبریز طشک-بختگان در یک دوره آماری 30 ساله (2010-1981 )با استفاده از روش‌های آماری غیرپارامتریک من- کندال، اسپیرمن، شیب سن و پتی بررسی شد. سپس برای درک تفاوت مکانی این پارامترها در سطح حوضه از تکنیک‌های درونیابی عکس فاصله (IDW ،)چندجمله‌ای محلی (LPI ،)چندجمله‌ای جهانی (GPI )و روش تابع و روش تابع شعاعی(RBF )مختلف استفاده شد. نتایج نشان داد بارندگی طی دوره 1981-2010 به میزان 14/3درصد کاهش و دما به میزان3/5 درصد افزایش داشته است که روند تغییرات برای بارش و دما به ترتیب در سال 2004 و 1985 اتفاق افتاده است. اما روند کاهش بارندگی در منطقه برخلاف افزایش دما معنی‌دار نیست. با این وجود، استفاده از روش کریجینگ برای بررسی تغییرات مکانی بارندگی و روش تابع شعاعی برای بررسی تغییرات مکانی دما در حوضه مورد مطالعه بدلیل کمترین خطای گزارش شده پیشنهاد می‌گردد. مقایسه تکنیک‌های درونیابی نیز نشان داد روش کریجینگ معمولی و توابع پایه شعاعی با حداقل خطا، بهترین روش برای تجزیه و تحلیل مکانی بارش و دما هستند.