شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر فرزند آوری در ایران

نویسندگان

1 دانشیار گروه اقتصاد اسلامی، دانشکده علوم اقتصادی و مدیریت، دانشگاه قم، قم، ایران

2 دانشیار گروه مدیریت، دانشکده علوم اقتصادی و مدیریت، دانشگاه قم، قم، ایران

3 دانشجوی دکتری اقتصاد اسلامی دانشگاه قم، قم، ایران

doi
10.22095/jwss.2023.402110.3259
چکیده

کاهش جمعیت و فرزند آوری، ازجمله مسائل حائز اهمیت کشور محسوب می‌شود، لیکن در اغلب مطالعات  مشکلات اقتصادی به‌عنوان اصلی‌ترین عامل محسوب می‌شود و سایر عوامل مؤثر مورد غفلت قرار می­گیرد. از سوی دیگر، مقوله پیری جمعیت در سال­های آتی و پیامدهای ناگوار آن، ضرورت سیاست‌گذاری هدفمند و دقیق در خصوص فرزند آوری را مضاعف می­سازد. این پژوهش با هدف شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر فرزند آوری با رویکرد ترکیبی انجام شده است. در بخش کیفی، با بهره­گیری از روش دلفی و مصاحبه با 12 نفر از  خبرگان حوزه جمعیت و فرزند آوری، داده­های پژوهش در چند مرحله تحلیل شده است. در گام نخست، عوامل مؤثر بر فرزند آوری با استفاده از مرور تحقیقات پیشین و مصاحبه با خبرگان استخراج شد. در گام دوم 43 عامل استخراج‌شده با توزیع پرسش‌نامه‌ بین خبرگان و روش دلفی فازی غربال شدند که 10 عامل، دارای عدد دیفازی بالاتر از 7/0 بودند و برای اولویت‌بندی نهایی انتخاب شدند. جهت اولویت‌بندی عوامل بر اساس روش مارکوس، عوامل پیگیری سیاست برابری جنسیتی در تمامی رشته‌ها، سبک زندگی مدرن، میزان سازگاری و انسجام، وضعیت مسکن و اشتغال زنان جوان به ترتیب بیشترین اولویت را داشتند. پیشنهادهای پژوهش بر اساس عوامل اولویت‌دار و مصاحبه با گروه‌های خبرگانی به دست آمده است که شامل تنقیح قوانین موجود کشور و نهادهای آموزشی در جهت افزایش‌ فرزند آوری، ترویج سبک زندگی اسلامی-ایرانی و حمایت از تولیدات فرهنگی در مدارس و دانشگاه‌ها و نیز اختصاص زمین و مسکن ارزان‌قیمت به خانواده‌های جوان و فرزندآور است.