ارتقای کارآمدی استفاده از نیروی انسانی در خدمات سلامت باروری زنان در ایران؛ یک تحلیل هزینه- خدمت
نویسندگان
1 دکتری تخصصی، اقتصاد سلامت، مرکز تحقیقات مدیریت و اقتصاد سلامت،دانشگاه علوم پزشکی اصفهان. اصفهان، ایران.
2 مربی، مامایی، مرکز تحقیقات مراقبت های پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران
3 .مربی، مامایی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی، یزد، ایران
4 مربی، مامایی، مرکز تحقیقات بهداشت باروری، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور، اهواز، ایران
doi
چکیده
مقدمه: استفادهی مؤثر از نیروی انسانی یکی از عوامل کلیدی در کارآمدی نظامهای سلامت شمرده شده است. همچنین دسترسی عادلانهی افراد به خدمات قابل پرداخت، بر حسب نیاز نیز نشانهی عادلانه بودن نظام ارایهی خدمات بهداشتی و درمانی تلقی میگردد. ارایهی خدمات سلامتی، به ویژه سلامت باروری، به زنان به عنوان یکی از اقشار آسیب پذیر جامعه، یکی از اولویتهای اصلی سیاستگذاران سلامت محسوب میشود. متخصصان زنان و کارشناسان مامایی برای ارایهی برخی از خدمات سلامت باروری، توانمندیها و مهارتهای مشترکی دارند. این مقاله با هدف بررسی هزینه- خدمت این خدمات، از منظر کارآمدی طراحی گردید. روش بررسی: این مطالعهی توصیفی– تحلیلی در سال 1390 در سه گام انجام شد. ابتدا برنامهی درسی کارشناسان مامایی و متخصصین زنان مورد بررسی و مقایسه قرار گرفت. سپس پرسشنامهی محقق ساختهای، حاوی 20 سؤال طراحی و روایی و پایایی آن تأیید گردید. در مرحلهی آخر، اطلاعات پرسشنامهها به صورت تصادفی توسط 261 خانم در سنین باروری در 9 دفتر کار مامایی و 15 مطب پزشک متخصص زنان از فهرست مطبهای سراسر شهر اصفهان جمعآوری و با استفاده از نرمافزار آماری 18SPSS تحلیل گردید. یافتهها: 14 خدمتی که هر دو گروه قابلیت و مهارت ارایهی آن را داشتند، شناسایی و مورد بررسی قرار گرفتند. 65 درصد از زنان مورد مطالعه، تحت پوشش بیمههای تأمین اجتماعی و خدمات درمانی بودند و میانگین سنی آنان 28 سال بود. عفونتهای دستگاه تناسلی و مراقبتهای دوران بارداری، شکایت شایع زنان برای مراجعه به متخصصان زنان و دفاتر مامایی بود. شایعترین دلیل مراجعین در انتخاب متخصص زنان، اطمینان از مهارت آنها و برای مطبهای مامایی، هزینهی قابل پرداخت خدمات بود. مراجعین دفاتر کار مامایی، زمان انتظار کمتر و طول ملاقات بیشتری داشتند و در کلیهی 14 خدمت هزینهی کمتری پرداخت نموده بودند. نتیجهگیری: اختصاص وقت متخصصان زنان به مراقبتهای قابل انجام توسط کارشناسان مامایی با پرداخت هزینههای بیشتر و زمان انتظار طولانیتر میتواند نشانهای از ناکارآمدی خدمات سلامت باروری تلقی گردد. از اینرو، استفاده از سیستم ارجاع و تحت پوشش بیمه قرار گرفتن خدمات قابل ارایه توسط کارشناسان مامایی، میتواند سالانه بیش از 250 میلیارد تومان صرفهجویی در بر داشته باشد و کارآمدی نظام ارایهی خدمت سلامت باروری کشور را بهبود بخشد.
