نظام معنایی سلامت در بستر تجربه‌ی زیسته ی زنان نابینا و کم بینا

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

2 دانشجوی دکتری جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

3 دکتری جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

4 دانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی ،دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

doi
10.22095/jwss.2022.331410.2939
چکیده

سلامت و مفهوم­سازی آن در بین نابینایان و کم‌بینایان به علت درهم­تنیدگی سلامت و معلولیت و نیز تجربیات منحصربه‌فرد آنها، موضوع مهمی است. این پژوهش با روش پدیدارشناسی، مفهوم سلامت در بستر تجربه­ی زیسته­ی زنان نابینا و کم­بینای شهر کاشان را بررسی می­کند. در این راستا با استفاده از نمونه­گیری هدفمند با ملاک اشباع نظری، 25 نفر از زنان نابینا و کم­بینا برای انجام مصاحبه­های عمیق انتخاب‌شده‌اند. سپس با استفاده از تحلیل کلایزی و استخراج کدهای مناسب، دو مضمون اصلی با عناوین ادراک چند ساحتی سلامت و راهکارهای ابراز سلامتی در مواجه با ناسالم­پنداری جامعه به‌دست‌آمده است؛ به­طوری­که مضمون ادراک چندساحتی سلامتی نزد زنان نابینا و کم­بینا، مضامین فرعی روان سالم، بهزیستی اجتماعی، معنویت­گرایی و سلامت جسمانی را دربر­دارد. مضمون راهکارهای ابراز سلامتی در مواجه با ناسالم­پنداری جامعه نیز حاوی مضامین فرعی مدیریت بدن و آراستگی، تلاش برای نشان دادن استقلال در امور فردی و اجتماعی، خود اثبات­گری، تلاش برای کارآمدی، ابراز نکردن بیماری و درد در اجتماع و مدیریت روابط (هاله­پوشی، تعامل سازنده) است. ادراک چندساحتی سلامتی، بیانگر مفهوم سلامت نزد زنان نابینا و کم­بیناست که پس از پذیرش نابینایی یا کم­بینایی و توجه به سایر ابعاد سلامت شکل می­گیرد و ادراک زنان نابینا و کم­بینا از سلامتی نشان­گر مساوی نبودن مفهومی معلولیت و سلامت است. همچنین راهکارهای ابراز سلامتی در مواجه با ناسالم­پنداری جامعه نشان­دهنده­ی اقدامات و تلاش­های این زنان برای نشان دادن توانایی و سلامتی­شان در جامعه است.