زنان و تاثیرات فرهنگی _ اجتماعی ماهواره و تلویزیون : مطالعه ای ترکیبی

نویسندگان

1 دانشجوی مقطع دکتری، رشته جامعه شناسی فرهنگی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی، تهران، ایران.

3 استادیار و مدیرگروه علوم اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22095/jwss.2022.312534.2837
چکیده

رسانه­ها و فناوری­های تصویری امروز بخش جدایی­ناپذیر از زندگی افراد است که تحولات مختلفی را در جوامع مختلف رقم می­زند. این تأثیر­گذاری در حوزه ارزش­های فرهنگی ـ اجتماعی بر مخاطبین زن در ایران به جهت حساسیت حوزه زنان قابل‌تأمل است. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخش تلویزیون و ماهواره بر تمایلات نوگرایانه و تعاملات اجتماعی زنان با بهره­گیری از روش پژوهش ترکیبی (کمی و کیفی) و با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته و مصاحبه­های عمیق انجام‌شده است. در بخش کمّی پژوهش، تعداد 366 نفر از زنان 17 تا 65 ساله شهر مهاباد به‌عنوان جامعه آماری تصادفی نمونه­گیری شدند و داده­های پرسشنامه پیمایش با استفاده از آماره­های توصیفی و استنباطی تجزیه‌وتحلیل شد. یافته­های کمّی پژوهش، بین استفاده از تلویزیون داخلی و تمایلات نوگرایانه و تعاملات اجتماعی زنان، رابطه معنی‌داری را نشان نمی­دهد؛ اما استفاده از ماهواره خارجی با این ارزش‌ها رابطه معنی‌داری داشت. بخش روش کیفی، بر اساس مصاحبه با کارشناسان حوزه رسانه انجام‌شده است. تحلیل داده­های کیفی این بخش نشان داد علاوه بر تلویزیون و ماهواره، عوامل عمده­ دیگری نظیر ضعف تلویزیون داخلی، تغییرات نظام اجتماعی کشور، نفوذ اندیشه‌های سرمایه­داری، شبکه اجتماعی مجازی و عوامل اجتماعی، اقتصادی دیگر، ازجمله تعیین‌کننده‌های مؤثر در تحولات ارزشی تمایلات نوگرایانه و تعاملات اجتماعی زنان در شهر مهاباد می­باشند.