باروری افتراقی در ایران: شواهدی از آمارگیری شاخصهای چندگانه جمعیت و سلامت 1394
نویسندگان
1 دکتری جمعیتشناسی و عضو هیئت علمی پژوهشکده آمار، تهران، ایران
2 دانشیار جمعیت شناسی دانشگاه تهران،تهران، ایران
doi
10.22095/jwss.2022.363820.3091چکیده
در سال های اخیر، باروری پایین به پدیدهای همه گیر و فراگیر در مناطق مختلف کشور تبدیلشده است و بسیاری از استانها و شهرستانهای کشور، باروری زیر سطح جانشینی را تجربه می کنند. بااینحال، علیرغم همگرایی در تحولات باروری، به نظر می رسد که میزان و الگوی باروری در میان زیرگروههای مختلف اجتماعی-جمعیتی یکسان نباشد. بر این اساس، این مقاله با استفاده از روش تاریخچه موالید و داده های پیمایش ملّی شاخص های چندگانه جمعیت و سلامت (1394)، به بررسی الگوها و سطوح باروری افتراقی در میان زیرگروههای مختلف اجتماعی و جمعیتی در ایران میپردازد. نتایج نشان داد که میزان باروری کل کشور در دوره زمانی 94-1392، 2/02فرزند به ازای هر زن بوده و همچنین تأخیر در فرزندآوری به سنین بالاتر (34-25 سال) رخداده است. بهعلاوه، یافته ها بیانگر تفاوتهای محسوس و معنادار باروری در میان زیرگروههای مختلف اجتماعی- جمعیتی (سکونتی، تحصیلی، شغلی، اقتصادی و...) است. نتایج رگرسیون پواسون نشان داد که متغیرهای سن، تحصیلات، اشتغال زنان، مصرف فرهنگی، وضعیت اقتصادی، سکونت شهری-روستایی و سطح توسعه یافتگی استان محل سکونت، تأثیر معنیداری بر باروری زنان دارند و حدود 42 درصد تغییرات باروری را تبیین کردهاند. ازاینرو، در سیاست های جدید جمعیتی، باید به باروری افتراقی در میان زیرگروه های مختلف اجتماعی توجه کرد و سیاستگذاریهای هدفمند در این خصوص پی گیری نمود.