باروری افتراقی در ایران: شواهدی از آمارگیری شاخص‌های چندگانه جمعیت و سلامت 1394

نویسندگان

1 دکتری جمعیت‌شناسی و عضو هیئت علمی پژوهشکده آمار، تهران، ایران

2 دانشیار جمعیت شناسی دانشگاه تهران،تهران، ایران

doi
10.22095/jwss.2022.363820.3091
چکیده

در سال­ های اخیر، باروری پایین به پدیده­ای همه­ گیر و فراگیر در مناطق مختلف کشور تبدیل‌شده است و بسیاری از استان­ها و شهرستان­های کشور، باروری زیر سطح جانشینی را تجربه می­ کنند. بااین‌حال، علیرغم همگرایی در تحولات باروری، به نظر می ­رسد که میزان و الگوی باروری در میان زیرگروه­های مختلف اجتماعی-جمعیتی یکسان نباشد. بر این اساس، این مقاله با استفاده از روش تاریخچه موالید و داده­ های پیمایش ملّی شاخص­ های چندگانه جمعیت و سلامت (1394)، به بررسی الگوها و سطوح باروری افتراقی در میان زیرگروه­های مختلف اجتماعی و جمعیتی در ایران می­پردازد. نتایج نشان داد که میزان باروری کل کشور در دوره زمانی 94-1392، 2/02فرزند به ازای هر زن بوده و همچنین تأخیر در فرزندآوری به سنین بالاتر (34-25 سال) رخ‌داده است. به­علاوه، یافته ­ها بیانگر تفاوت‌های محسوس و معنادار باروری در میان زیرگروه­های مختلف اجتماعی- جمعیتی (سکونتی، تحصیلی، شغلی، اقتصادی و...) است. نتایج رگرسیون پواسون نشان داد که متغیرهای سن، تحصیلات، اشتغال زنان، مصرف فرهنگی، وضعیت اقتصادی، سکونت شهری-روستایی و سطح توسعه ­یافتگی استان محل سکونت، تأثیر معنی­داری بر باروری زنان دارند و حدود 42 درصد تغییرات باروری را تبیین کرده­اند. ازاین‌رو، در سیاست ­های جدید جمعیتی، باید به باروری افتراقی در میان زیرگروه ­های مختلف اجتماعی توجه کرد و سیاست‌گذاری‌های هدفمند در این خصوص پی گیری نمود.