آیندهپژوهی عوامل موفقیت و شکست برای افزایش تاب آوری در برابر خشکسالی از طریق مدیریت آب
نویسندگان
1 دانشگاه شاهد
2 دانشگاه آزاد اسلامی
3 دانشگاه شهید باهنر کرمان
4 پژوهشگاه صنعت نفت
5 دانشگاه آزاد اسلامی
doi
10.22125/iwe.2026.565415.1916چکیده
خشکسالی یکی از مسائل مهم بخش کشاورزی ایران است که ارتقاء تاب آوری در برابر خشکسالی یکی از راهبردهای حیاتی برای کاهش آسیب پذیری آن می باشد. لذا، این مطالعه با هدف آیندهپژوهی عوامل موفقیت و شکست برای افزایش تاب آوری در برابر خشکسالی از طریق مدیریت آب انجام شده که از حیث ماهیت، توصیفی- اکتشافی و مبتنی بر استراتژی پژوهشی آمیخته (کیفی-کمی از نوع متوالی) است. در بخش کیفی، با به کارگیری شیوه فراترکیب، عوامل موفقیت و شکست برای افزایش تاب آوری در برابر خشکسالی شناسایی شدند. در بخش کمی جهت انجام تحلیل های آینده پژوهی مبتنی بر استفاده از روش تحلیل ساختاری اثرات متقابل؛ روش، توصیفی از نوع پیمایشی و با استفاده از ابزار پرسشنامه محقق ساخته مبتنی بر خروجی بخش کیفی بود. نتایج نشان داد که عوامل موفقیت برای افزایش تاب آوری در برابر خشکسالی مشتمل بر 5 بعد (الزامات حکمرانی، الزامات زیرساختی، ارتباطات و همکاری، الزامات فرهنگی-اجتماعی و الزامات فنی) و 12 مؤلفه و عوامل شکست مشتمل بر 4 بعد (چالش های مدیریتی، چالشهای فرهنگی-اجتماعی، چالش های اقتصادی و چالش های فنی) و 8 مؤلفه می باشد. نتایج مرتبط با پیشرانهای کلیدی عوامل موفقیت برای افزایش تاب آوری نشان داد که در تأثیرگذاری مستقیم و غیرمستقیم، الزامات حکمرانی، عامل رتبه اول (پیشران کلیدی) است. نتایج مرتبط با پیشران های کلیدی عوامل شکست نیز نشان داد در تأثیرگذاری مستقیم و غیرمستقیم، چالش های اقتصادی عامل رتبه اول (پیشران کلیدی) است. نتایج این تحقیق می تواند راهنمای سیاستگذاران و برنامه ریزان در زمینه خشکسالی باشد.