تحلیل کیفیت آب چاه‌های شهری محمودآباد با شاخص‌های WQI و NSFWQI و رویکرد چندبعدی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی

2 دانشگاه آزاد اسلامی

doi
10.22125/iwe.2026.569176.1917
چکیده

کیفیت آب آشامیدنی یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های سلامت عمومی و مدیریت پایدار منابع آب به‌شمار می‌رود و ارزیابی مستمر آن، به‌ویژه در مناطق شهری، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در این پژوهش، کیفیت آب چاه‌های تأمین‌کننده آب آشامیدنی شهرستان محمودآباد با استفاده از شاخص‌های کیفیت آب WQI و NSFWQI مورد بررسی قرار گرفت. داده‌های مورد استفاده شامل پارامترهای فیزیکی و شیمیایی آب از جمله pH، نیترات، سختی کل، کلراید، سولفات، کل مواد جامد محلول، کدورت و دما در بازه زمانی ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴ بود. به‌منظور دستیابی به ارزیابی جامع‌تر، علاوه بر محاسبه شاخص‌های کیفی، تحلیل همبستگی پیرسون برای بررسی روابط بین پارامترها و روش خوشه‌بندی k-means برای تفکیک نمونه‌ها به گروه‌های کیفی مشابه به‌کار گرفته شد. نتایج نشان داد که کیفیت عمومی آب در اغلب چاه‌های شهری محمودآباد در محدوده خوب تا عالی قرار دارد، هرچند در برخی نمونه‌ها مقادیر بالاتر شاخص‌ها بیانگر کاهش نسبی کیفیت آب و حساسیت منابع آب زیرزمینی به تغییرات کاربری اراضی و فعالیت‌های کشاورزی است. تحلیل همبستگی وجود رفتار هم‌جهت میان برخی پارامترها نظیر سختی کل، سولفات و TDS و نقش مؤثر نیترات در کاهش کیفیت آب را نشان داد. همچنین، خوشه‌بندی نمونه‌ها تفاوت‌های مکانی کیفیت آب و تأثیر شرایط هیدروژئولوژیکی و فعالیت‌های انسانی را آشکار ساخت. نتایج این مطالعه بیانگر کارایی رویکرد چندبعدی در پایش، مدیریت و برنامه‌ریزی هدفمند منابع آب آشامیدنی شهری است.