فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تبادل آب و مواد محلول بین جریان سطحی و جریان داخل محیط متخلخل بستر رودخانه بعنوان تبادلات هایپریک شناخته می‌شود. تبادلات هایپریک آب و مواد مغذی را به ارگانیسمهائی که در ناحیه هایپریک زندگی می‌کنند، رسانیده و شرایط اکولوژیکی و چرخه مواد غذائی را در این ناحیه تحت تأثیر قرار می‌دهد. یکی از عوامل مؤثر بر این تبادلات، گرادیان‌های فشار در اطراف فرم بستر رودخانه می‌باشد. خیزاب‌ها و چالاب‌ها از اشکال ژئومورفیک رودخانه‌ها ً در پروژه‌های احیاء رودخانه‌ها تلقی می‌شوند که گرادیان فشار در امتداد آنها منجر به تبادلات هایپریک شده و اخیرا مورد توجه قرار گرفته‌اند. هدف از تحقیق حاضر مقایسه میزان دبی تبادلات هایپریک و زمان ماندگاری جریان داخل بستر رسوبی در خیزاب-چالاب دو بعدی و سه بعدی می‌باشد. برای این منظور ابتدا به شبیه‌سازی جریان سطحی با استفاده از مدل OpenFOAM پرداخته شده و سپس فشار حاصله بر روی فرم بستر بعنوان شرط مرزی به مدل آب زیرزمینی ً 50 درصدی دامنه فرم بستر، دبی MODFLOW معرفی می‌گردد. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد با افزایش تقریبا تبادلات هایپریک هم در حالت دو بعدی و هم در حالت سه بعدی 26 درصد افزایش و زمان ماندگاری در مدل دو بعدی 36 درصد و در مدل سه بعدی 41 درصد کاهش می‌یابد. همچنین، مقایسه نتایج خیزاب-چالاب سه بعدی با مدل دو بعدی معادل آن نشان می‌دهد که دبی تبادلات هایپریک و زمان ماندگاری به ترتیب 3 و 4 درصد افزایش می‌یابند