فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

برآورد تراز اکولوژیکی پیکره های آبی برای محافظت از اکوسیستم‌های آبی بسیار مهم بوده و یکی از موضوعات اساسی در برنامه‌ریزی بهره برداری از منابع آب، تلقی می‌شود. در دهه‌های گذشته روش‌های زیادی برای برآورد حداقل جریان زیست محیطی در رودخانه‌ها و حداقل تراز اکولوژیکی در دریاچه‌ها و تالاب‌ها ارائه شده است. در این پژوهش، برای تعیین حداقل تراز اکولوژیکی تالاب قوریگل، مدل برنامه‌ریزی چندهدفه، به‌کار گرفته شده است. مدل ارائه شده دارای دو تابع هدف با دو شاخص آبی و زیست بومی بوده که تراز سطح آب تالاب به عنوان شاخص آبی و تعداد سه گونه از اردک‌های مهم موجود در تالاب به عنوان شاخص زیست بوم انتخاب شده اند. اولین تابع هدف، کمینه‌کردن شاخص ترازآب تالاب را برعهده دارد به طوری‌که آب بیشتری برای رفع نیاز بشری تامین شود، در حالیکه دومین تابع هدف، بیشینه‌کردن شاخص زیست‌بوم را تضمین می‌نماید، تا زیستگاه‌های بیشتری برای سه گونه اردک مهم تالاب فراهم شود. بنابراین هدف این مدل، فراهم نمودن شرایط، برای بیشترین سطح زیست‌بوم با کمترین مقدار آب است. این مدل برنامه ریزی چندهدفه، با استفاده از داده‌های مربوط به شاخص آب از جمله تراز آب، حجم ذخیره شده آب و مساحت سطح آب تالاب طی سال‌های 1382 تا 1396 و همچنین شاخص زیست‌بوم شامل تعداد سالیانه‌ی سه گونه‌ی مهم اردک‌های تالاب از سال‌های 1387 تا 1396 ، تهیه گردید. برای حل این مدل برنامه‌ریزی چندهدفه، از بین روش‌های گوناگون، از روش‌های مجموع وزنی استفاده شده و آزمون بنسون برای راستی آزمایی نتایج حاصله از مدل برای حالتی که تعداد اردک سرسفید به عنوان شاخص زیست بومی انتخاب شده است به کار رفته است. نتایج حاصل از مدل برنامه‌ریزی چند هدفه نشان داد که حداقل تراز اکولوژیکی تالاب قوریگل حدود 1912/6 متر می‌باشد که در این صورت، حداقل حجم ذخیره‌ی اکولوژیکی تالاب حدود 503000 متر مکعب برآورد می‌شود. حداقل تراز اکولوژیکی برآورد شده بیانگر کاهش قابل توجه عملکرد زیست بومی تالاب و مهاجرت پذیری آن در تراز آب کمتر از1912/6 متر می‌باشد که این مهم با شرایط زیست بومی مشاهده شده در دهه‌های اخیر این تالاب مطابقت دارد.