فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ناپایداری دامنه‌ای از جمله مهم‌ترین مخاطرات طبیعی محسوب می‌شود که سالانه خسارت‌های مالی و جانی قابل توجهی به همراه دارد و اجرای پروژه‌های عمرانی را با چالش‌های جدی مواجه می‌کند. این مطالعه با هدف شناسایی عوامل مؤثر در بروز ناپایداری دامنه‌ای و ارائه راهکارهای پیشگیرانه در کلان‌شهر تبریز انجام شده است، موضوعی که در برنامه‌ریزی‌های محیطی از اهمیت بالایی برخوردار است. در این پژوهش، از روش‌های تصمیم‌گیری SWARA و CRITIC برای وزن دهی و ارزیابی معیارها استفاده شد و نقشه پهنه‌بندی خطر با کمک نرم‌افزار ArcGIS تهیه گردید. معیارهای مورد بررسی شامل شیب، جهت شیب، ارتفاع، فاصله از گسل، فاصله از رودخانه، فاصله از جاده، لیتولوژی، کاربری اراضی و میزان بارش بودند که پس از وزن دهی، به صورت لایه‌های استانداردشده درآمدند. در نهایت، با تلفیق و رویهم‌گذاری این لایه‌ها، نقشه نهایی پهنه‌بندی مناطق مستعد حرکات دامنه‌ای تهیه شد. بررسی نتایج نشان داد که پهنه‌های ناپایدار در هر دو مدل، با مناطق وقوع لغزش‌های پیشین مطابقت دارد. به‌طور مشخص، محلاتی نظیر سیلاب، ملازینال، یوسف‌آباد، کوی ولیعصر، کوی گلپارک، شهرک‌های باغمیشه، یاغچیان، فجر، خاوران و صیاد شیرازی در محدوده‌های با خطر بسیار بالا و بالا قرار گرفته‌اند. در مقابل، مناطق غربی، شمال غربی و جنوب غربی شهر در پهنه‌های بی‌خطر جای دارند، درحالی‌که بخش‌های مرکزی و شرقی عمدتاً در محدوده‌های کم‌خطر طبقه‌بندی شده‌اند. بنابراین جهت کاهش نسبی خطرات و افزایش میزان پایداری دامنه‌ها لازم است تا حد ممکن از تغییر اکوسیستم و کاربری اراضی‌ اجتناب کرد