شناسایی نیروهای پیشران تأثیرگذار بر تحقق توسعه اجتماع محور در محلات کم برخوردار شهری (مطالعه موردی: محله التیمور، مشهد)

نویسندگان

1 دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد،ایران

3 کارشناس ارشد مشاوره خانواده، دانشگاه آزاد واحد بندرگز، بندرگز، ایران

4 کارشناس ارشد توسعه اقتصادی و برنامه‌ریزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

5 کارشناسی حقوق، دانشگاه پیام نور مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22067/jgusd.2021.67952.1001
چکیده

پژوهش حاضر با هدف شناسایی نیروهای پیشران­ تأثیرگذار بر توسعه اجتماع ­محور در محلات کم ­برخوردار شهری تدوین شده است. بدین­ منظور محله التیمور در کلانشهر مشهد به عنوان نمونه انتخاب شده است. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، ترکیبی است. جهت گردآوری اطلاعات از روش­ های کتابخانه­ ای-اسنادی، روش میدانی (پرسشنامه) استفاده شده است. برای تشریح وضع موجود از نتایج تمام شماری محله التیمور در سال 1398 استفاده گردیده که دارای جمعیتی بالغ بر 15417 نفر می ­باشد. به منظور نظرسنجی در رابطه با شناسایی پیشران­ های تأثیرگذار بر تحقق توسعه اجتماع­ محور در محله مذکور، 30 نفر از خبرگان شهری به عنوان نمونه انتخاب گردیدند. شاخص ­های پژوهش در چهار حوزه (کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و حقوقی) و در قالب 36 متغیر مورد بررسی قرار گرفتند. جهت تجزیه و تحلیل داده­ ها از روش تحلیل تأثیر متقابل در نرم ­افزار Micmac استفاده شده است. بر اساس نتایج پژوهش، 12 متغیر به عنوان پیشران­ با بیشترین تأثیرگذاری و کمترین وابستگی شناسایی شدند که عبارتند از «ساختار سنی و جنسی جمعیت»، «ابعاد خانوار»، «تراکم جمعیتی»، «سواد»، «نرخ اشتغال» و «دارایی­ های مالی و اقتصادی»، «دانه ­بندی قطعات»، «سرانه» و «تنوع کاربری»، «تراکم ساختمانی»، «برخورداری از زیرساخت­ های شهری» و »شبکه ارتباطی درون­ بافتی و برون ­بافتی». مورد توجه قرار دادن این پیشران­ ها با رویکرد مشارکتی و از طریق برنامه ­ریزی، تدوین و اجرای پروژه ­های اجتماع ­محور گام مؤثری در راستای دستیابی به توسعه خواهند بود.