استثناگرایی جنگ‌طلبانة آمریکا و فرسایش حقوق بین‌الملل با حمایت از رژیم اسرائیل در حمله به جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 استاد گروه ارتباطات، دانشکدة علوم اجتماعی؛ و گروه مطالعات فرامنطقه‌ای و جهانی، دانشکدة مطالعات جهان، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دکترای مطالعات ارتباطات و رسانه‌های نوین دانشگاه وین، اتریش؛ و عضو کمیتة اجرایی کرسی یونسکو در فرهنگ و فضای مجازی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/jcountst.2025.400473.1335
چکیده

در این مقاله- با توجه ویژه به ارتباط بین نظامی‌گری، استثناگرایی آمریکایی و نقض‌های مکرر هنجارهای حقوقی بین‌المللی- تعامل بین الزام‌های قدرت ساختاری، نظم جهانی محل‌‌مناقشه و خودپنداره‌ها در شکل‌دهی به سیاست خارجی ایالات متحده بررسی شده است. در این پژوهش، با تلفیق سه دیدگاه نظری مکمل- شامل استثناگرایی آمریکایی، رئالیسم تهاجمی و گونة انتقادی نظریة ثبات هژمونیکی- چارچوب تحلیلی چندبعدی مطرح شده است که ابعاد هنجاری، ساختاری و سیستمی رفتار ایالات متحده را در بر می‌گیرد. در مقاله، بااستفاده‌از این چارچوب سه‌گانه، موارد تجربی‌ شامل مداخله‌های نظامی ایالات متحده، نوسازی هسته‌ای و پای‌بندی گزینشی و تفسیر مجدد تعهدهای حقوقی الزام‌آور اعمال شد. استدلال می‌شود که این رفتارها بازتاب‌دهندة تلفیقی پایدار از اجبار سیستمی، حفظ هژمونی و مشروعیت‌بخشی مبتنی‌بر هویت است. نشان‌دادن اینکه موضع استثناگرایانة ایالات متحده هم علت و هم معلول نقش هژمونی آن است، در مباحث روابط بین‌الملل و حقوق بین‌الملل راهگشا خواهد بود. بینش‌هایی دربارة آثار پایداری استثناگرایی نظامی‌‌شده و محدودیت‌های ساختاری و هنجاری آن و تأثیر رفع آن بر چشم‌انداز نظم جهانی عادلانه‌تر و قانون‌مندتر نیز مطرح شده است.