تأثیر بازارهای صکوک بر رشد اقتصادی: تحلیل تجربی چندکشوری

نویسندگان

1 گروه بازرگانی گمرکی، مدرسة عالی فناوری و مدیریت کاربردی زلیخا تولونای بوچاق، دانشگاه محمد عاکف ارسوی، بوچاق، ترکیه.

2 گروه بازرگانی، دانشکدة اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه قازان‌تپه، قازان، ترکیه.

3 گروه بازرگانی، دانشکدة اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه قازان‌تپه، قازان، ترکیه.

doi
10.22059/jcountst.2025.399344.1323
چکیده

در این پژوهش آثار رشد بازارهای صکوک (اوراق بهادار اسلامی) از ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۳م در اقتصادهای درحال‌توسعه بررسی شده است. صکوک یکی از اجزای نظام مالی اسلامی است و معمولاً برای تأمین مالی طرح‌‌های بزرگ زیربنایی استفاده می‌شود؛ ازاین‌رو، حامی رشد اقتصادی است. در این تحلیل، با بهره‌گیری از داده‌های تابلویی، به‌دنبال آن بوده‌ایم که روشن سازیم آیا انتشار صکوک بر تولید ناخالص داخلی (GDP) تأثیر دارد؛ همچنین، از آزمون علیت گرنجر و آزمون هم‌انباشتگی پدرونی استفاده کرده‌ایم. یافته‌های تجربی نشان می‌دهد که بازارهای توسعه‌یافتة صکوک در کشورهایی همچون مالزی و عربستان سعودی محرک رشد اقتصادی است. این اثر رشدآفرین در سایر کشورها نظیر ترکیه، اندونزی، بحرین، عمان و قطر کمتر آشکار است. نتایج همچنین اهمیت اندازه و سطح فعالیت‌ها در بازارهای صکوک را در تقویت رشد اقتصادی نشان می‌دهد؛ امری که ضرورت توجه سیاستگذاران را به تقویت این بازارها برجسته می‌کند. افزون‌بر این، موضوع‌هایی همچون تأثیر ابزارهای مالی اسلامی بر رشد اقتصادی، حوزه‌ه‌ای که پژوهشگران لازم است بدان توجه بیشتری نشان دهند.