فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این مقاله، آثار تورم بر رشد اقتصادی ایران، با درنظرگرفتن شرایط خاص اقتصاد ایران، یعنی ادوار تجاری مختلف و وجود کسری بودجة دولت، بررسی شده است. هدف اصلی این پژوهش، ارزیابی میزان آسیب‌پذیری رشد اقتصادی ایران در برابر تورم در شرایط گوناگون اقتصادی است. برای این منظور، از داده‌های سالانة اقتصاد کلان ایران در بازة زمانی ۱۳۷۰-۱۴۰۲م استفاده و با بهره‌گیری از روش خودرگرسیونی با وقفة توزیعی (ARDL)، آثار کوتاه‌مدت و بلندمدت تورم بر رشد اقتصادی تحلیل شده است. برپایة روش‌شناسی پژوهش، از رگرسیون آستانه‌ای برای تعیین آستانة بحرانی تورم، و نیز از متغیرهای تعاملی برای بررسی آثار متقابل تورم، کسری بودجه و ادوار تجاری استفاده شده است. به‌منظور تفکیک آثار تورم در شرایط رونق و رکود، از فیلتر هدریک- پرِسکات برای استخراج ادوار تجاری استفاده شد. متغیرهای کنترلی- نظیر نرخ ارز، شاخص قیمت سهام، موجودی سرمایة خالص، و هزینه‌های مصرفی (خصوصی و دولتی)- نیز در مدل لحاظ شده است. نتایج نشان می‌دهد که در شرایط رکود اقتصادی، تورم اثر مثبت (غیرخطی) بر رشد اقتصادی دارد. این اثر ناشی از تحریک تقاضای کل، انتقال سرمایه به‌سمت دارایی‌های واقعی، تسهیل سیاست‌های مالی انبساطی، و آثار روانی و انتظاری است. بااین‌حال، در دوره‌های رونق اقتصادی، تورم- به‌دلیل مدیریت‌نشدن نقدینگی، ضعف زیرساخت‌های تولیدی و سیاست‌های مالی ناکارآمد- بر رشد اقتصادی اثر منفی دارد. همچنین، نتایج نشان می‌دهد که افزایش نقدینگی و شاخص قیمت سهام اثر مثبت و معناداری بر رشد اقتصادی دارد، درحالی‌که افزایش هزینة مصرف خصوصی اثر منفی و معناداری دارد. بر اساس یافته‌های این پژوهش، به سیاستگذاران پیشنهاد می‌شود بر اهمیت مدیریت نقدینگی، تقویت زیرساخت‌های تولیدی و اصلاح سیاست‌های مالی در دوره‌های رونق اقتصادی توجه داشته باشند. همچنین، در شرایط رکود، سیاستگذاران باید بااحتیاط عمل کنند و از مزایای بالقوة تورم کنترل‌شده برای تحریک تقاضا و خروج از رکود بهره ببرند. به‌طورکلی، نتایج این پژوهش به سیاستگذاران اقتصادی در ایران کمک می‌کند تا با درک بهتر آثار تورم بر رشد اقتصادی در شرایط مختلف، سیاست‌های مناسب‌تری را برای مدیریت تورم و دستیابی به رشد اقتصادی پایدار اتخاذ کنند.