شناخت و تبیین پیشران‌های کلیدی مؤثر بر روابط ترکیه با ایران در افق 2035م

نویسندگان

1 گروه علوم سیاسی، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

doi
10.22059/jcountst.2025.393492.1274
چکیده

ایران و ترکیه از کشورهای قدیمی منطقة غرب آسیا، بازیگرانی بانفوذ با پیشینة فرهنگی عمیق و تاریخی طولانی، وارثان کشورهای قدرتمند تاریخی منطقه، و از جنبه‌های مختلف، متمایز از دیگر کشورهای منطقه هستند. هدف اصلی پژوهش حاضر شناخت و تبیین پیشران‌های کلیدی مؤثر بر روابط این دو کشور است. پرسش اصلی پژوهش چنین صورت‌بندی شده است: مهم‌ترین پیشران‌های تأثیرگذار بر روابط ترکیه و ایران در افق زمانی 2035م کدام هستند؟ برای پاسخ به سؤال، با رویکردی آینده‌پژوهانه از روش تحلیل آثار متقاطع استفاده شده است تا تأثیر متقابل شبکة متغیرها بررسی و جایگاه هر متغیر بر اساس ارتباط با شبکة متغیرها مشخص شود. ابزار پژوهش، پرسشنامه است و نظرهای کارشناسان حوزة ترکیه داده‌های پژوهش محسوب می‌شوند. یافته‌های پژوهش براساس خروجی نرم‌افزار میک‌مک از پیشران‌های مؤثر بر روابط ایران و ترکیه حاکی از آن است که از میان دوازده متغیر انتخابی، دو متغیر در گروه متغیرهای تأثیرگذار، دو متغیر نیز در گروه متغیرهای ریسکی، سه متغیر در گروه متغیرهای اهرمی، سه متغیر هم در گروه متغیرهای تأثیرپذیر، و یک متغیر (تقابل سیاست خارجی) هدف شناسایی شد. در نهایت، متغیر تنظیمی (نزدیکی جغرافیایی و ارتباطات) تنها عاملی است که صرفاً بیشترین تأثیرگذاری را بر سایر متغیرها دارد.