تأثیر جنسیت در معرفت، تحلیل دیدگاه فمینیستی با تاکید بر نظریه اعتباریات علامه طباطبایی
نویسندگان
1 پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
doi
10.22095/jwss.2020.202762.2142چکیده
به باور فمینیستها جنسیت در معرفت و شناخت اثرگذار است و علوم بشری به دست مردان و متناسب با منافع آنها صورتبندی شده و سرکوب زنان را توجیه میکند. در مقابل، منتقدین بر این باورند که اولاً در این دیدگاه میان ملاک صدق معرفت و منشأ پیدایش آن خلط شده، در نتیجه «مغالطه ی تکوینی» رخ داده است و ثانیاً لازمه ی آن قبول «پلورالیسم معرفتی» است. به باور این نوشتار دقت در لوازم نظریه ی اعتباریات علامه طباطبایی، تحلیل نوینی در این حوزه ارائه میدهد. بر اساس این تحلیل میتوان از «تأثیرگذاری علّی» جنسیت در سطح شکل گیری معلومات اعتباری سخن گفت. در نتیجه جنسیت معرفتهای اعتباری را اثبات نکرده و برخلاف باور منتقدین «ملاک صدق» آنها محسوب نمیشود، اما میتواند آنها را ایجاد و انشاء کند. در این میان برای دستیابی به معرفتهای اعتباری حکیمانه درصورتیکه اعتبارکننده شناخت پیشینی کافی نسبت به هستی، انسان و رابطه ی این دو داشته باشد، میتواند به اعتباریات حکیمانه بیشتری دستیابد. در نتیجه محل تأمل در دیدگاه فمینیستها بی توجهی به تأثیرگذاری این شناختهای پیشینی است، نه توجه به تأثیرگذاری جنسیت. در این میان، باور به معرفتهای پایه میتواند از فروغلطیدن در پلورالیزم معرفتی نیز جلوگیری کند. در این مقاله دو انتقاد مذکور با تأکید بر نظریه ی اعتباریات به تفصیل بررسی شده است.