فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

منطقه جنوب شرق ایران جز نواحی کم باران و خشک محسوب می‌شود که در سال‌های اخیر با خشک‌سالی و کم‌آبی شدید روبه‌رو شده است. در این پژوهش، به‌منظور بررسی الگوهای خشک‌سالی در جنوب شرق ایران و شناخت رفتار پارامترهای اقلیمی در این منطقه، مقادیر کمینه و بیشینه دما و همچنین بارش 20 ایستگاه سینوپتیک طی دوره آماری 1995-2018 از سازمان هواشناسی کشور دریافت شد. سپس با محاسبه شاخص SPEI و تحلیل سری‌های زمانی این شاخص، مشخصه‌های مختلف خشک‌سالی از جمله شدت، مدت، بزرگی و فراوانی رویدادهای خشک‌سالی تعیین گردید. در ادامه با کاربرد آزمون روند نوآورانه (ITA)، معنی‌داری روند پارامترهای اقلیمی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که منطقه موردمطالعه تا پایان سال 1997 تحت تأثیر ترسالی‌های شدید بوده و از اواخر دهه 1990، خشک‌سالی‌ها با شدت و تداوم بیشتری رخ‌داده‌اند. در این بازه شدیدترین خشک‌سالی با مقدار SPEI 4/4- در سال 2009 در چابهار و مرطوب‌ترین وضعیت با شاخص 5/2 در سال 1996 در انار ثبت گردیده است. همچنین ایستگاه بم با ثبت وخیم‌ترین شدت خشک‌سالی (48/1-)، خاش بیش‌ترین فراوانی (75/18 درصد) و بافت، جزیره قشم و بم با بیشترین مقادیر شاخص بزرگی خشک‌سالی (به ترتیب 06/12-، 65/11- و 35/11-)، بحرانی‌ترین وضعیت را در محدوده پژوهشی داشتند. نتایج آزمون ITA نیز بیانگر شیب مثبت و روند افزایشی معنی‌دار دما در تابستان و کاهشی معنی‌دار بارش در دوره سرد سال بود؛ این تغییرات به‌وضوح در روند نزولی SPEI در طبقات مرطوب شاخص مشاهده گردید که بیانگر آسیب‌پذیری وضعیت آبی منطقه در برابر تغییرات اقلیمی اخیر است.