ارزیابی مدل های خطی فضایی و غیرخطی در تبیین پراکنش فضایی دفاتر مسافرتی در شهر مشهد، ایران

نویسندگان

1 دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشگاه فردوسی مشهد

doi
10.22067/gusd.v5i1.29783
چکیده

امروزه مدل­های خطی و غیرخطی کاربرد زیادی در مطالعات پدیده­ های شهری دارند و پژوهشگران به روش­ های گوناگون و بسته به نوع مطالعه از آن­ها بهره می ­برند. در بین مدل­های خطی، رگرسیون جغرافیایی به دلیل دخالت عامل موقعیت در تبیین پراکنش فضایی پدیده­ ها از جمله مدل­های مؤثر به شمار می ­رود. از سوی دیگر پیچیدگی مسائل، نگرش محققان را به سمت بهره­ گیری از مدل­های غیرخطی رهنمون ساخته است؛ شبکة عصبی از جمله روش­های مؤثر است. این مطالعه به شکل ویژه قصد دارد با تکیه بر مدل­های رگرسیون جغرافیایی و شبکۀ عصبی به تبیین عوامل مؤثر در الگوی استقرار دفاتر مسافرتی در شهر مشهد بپردازد و به این سؤال پاسخ دهد که کدام یک از دو مدل نام­برده قادرند تصویر بهتری از این استقرار را به نمایش بگذارند. شیوۀ مطالعۀ توصیفی- تحلیلی مبتنی بر مدل­های علّی است. این بررسی نتایج متفاوتی را از مدل­های بالا نشان می ­دهد؛ به­ گونه­ای که از نظر رگرسیون جغرافیایی، دفاتر مسافرتی عمدتاً متأثر از فضاهای خاص گردشگری هستند در حالی که از نظر شبکة عصبی، متأثر از فضاهای عمومی شهر هستند. انطباق یافته ­های هر مدل با واقعیت، بیانگر انحراف کمتر مدل شبکۀ عصبی در این خصوص و کارایی آن در زمینۀ پراکنش پدیده­ های فضایی است.