ارزیابی مشخصات سونامی زمین لغزشی احتمالی در دریاچه خزر

نویسندگان

1 دانشکده فنی، گروه مهندسی عمران، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 دانشکده فنی، گروه مهندسی عمران، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 دانشکده فنی، گروه مهندسی عمران، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.22060/ceej.2019.14830.5756
چکیده

سونامی‌ها محدود به اقیانوس‌های آزاد نیستند؛ در خلیج‌ها، فلات‌ها، دریاهای درون مرزی و دریاچه‌ها نیز باید انتظار وقوع سونامی را داشت. دریای خزر نیز به عنوان بزرگترین دریاچه‌ی جهان با خطوط ساحلی طولانی و تراکم جمعیتی زیادی که در اطراف خود دارد و با توجه به سونامی‌های خفیفی که در گذشته در آن رخ داده، باید بیشتر مورد بررسی قرار گیرد تا از حوادث مخرب آینده جلوگیری شود. در تحقیق حاضر با استفاده از مدل‌سازی عددی و نیمه تحلیلی و فرض وجود زمین لغزش در قسمت‌های میانی و جنوبی دریای خزر، پارامترهای مهم سونامی‌های حاصل بدست آمده و سری زمانی ارتفاع موج که مهم‌ترین خروجی تحلیل و مدل‌سازی سونامی می‌باشد، در ده ایستگاه که از جمله بنادر مهم دریای خزر هستند ارائه شده است. نتایج نشان می‌دهد که ارتفاع موج اولیه‌ی سونامی‌ها قابل توجه بوده و به دلیل ماهیت انتشار شعاعی امواج سونامی زمین لغزشی، مناطق نزدیک تحت تأثیر قرار خواهند گرفت. هر چقدر عمق محل زمین لغزش کمتر باشد، ارتفاع موج اولیه بیشتر و طول موج کمتر می‌شود، یعنی موج پر انرژی‌تر خواهد بود و توانایی گسترش به نقاط بیشتری را خواهد داشت. در واقع وقتی زمین لغزش از عمق کمتری شروع به حرکت می‌کند، مسافت بیشتری را تا رسیدن به کف حوضه طی می‌کند و در نتیجه حجم آب جابه جا شده بیشتر و دامنه ی موج بلندتر خواهد بود. با توجه به نتایج حاصل از مدل سازی، احتمال وقوع سونامی در دریاچه خزر ناشی از زمین لغزش وجود داشته و در صورت وقوع، سونامی مهیبی مشاهده خواهد شد.