یکپارچگی اقتصادی و تجاری سازمان همکاری اقتصادی اکو و ایران از سال 2001 تا 2022م
نویسندگان
1 گروه پژوهشهای بازرگانی خارجی، مؤسسة مطالعات و پژوهشهای بازرگانی، تهران، ایران.
2 گروه مطالعات منطقهای، مؤسسة آموزش عالی بیمة اکو، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
doi
10.22059/jcountst.2023.364807.1063چکیده
منطقهگرایی در تحقق اهداف توسعه، این ضرورت را برای ایران ایجاد کرده است تا با نگاهی عملگرایانه در اولویتها و نتایج راهبردی همکاری با بلوکهای فعال در منطقه، تصمیمگیری و انتخاب کند. در مقالة حاضر تلاش شده است تا با بهرهگیری از چارچوب نظریة منطقهگرایی و همگراییها ذیل اتحادهای منطقهای، به این پرسش پاسخ داده شود که آیا شکلگیری اکو تاکنون، همگونی شاخصهای اقتصاد کلان، و همگرایی تجارت درون و فرامنطقهای را محقق کرده است؟ برای رسیدن به پاسخ، از رویکرد تحلیل محتوا در واکاوی تطبیقی در این نهاد منطقهای استفاده شد. این فرضیه مطرح است که با وجود اهداف کاملاً اقتصادی اکو، همگونی اقتصادی و همگرایی تجاری در اکو محقق نشده است و از وضع مطلوب، فاصله دارد. همچنین، پاسخ به این پرسشها دنبال شده است: ارزیابی از عملکرد گذشته و دورنمای تجارت درونمنطقهای و فرامنطقهای اکو و جایگاه ایران چیست؟ آیا با گذشت چهار دهه از شکلگیری اکو و الحاق تعدادی از کشورها به آن و افزایش اعضا، تغییر و تحولات تجاری اعضا ناشی از اثر ایجاد تجارت بوده است یا انحراف تجارت؟ هدف اصلی در مقاله، ارزیابی کارآمدی و موفقیت یکپارچگی و همگرایی اقتصادی اکو و ایران است. برای این منظور، دو معیار اصلی همگرایی منطقهایـ همگونی شاخصهای اقتصادی، و درجة همگرایی تجارت در اکو و برای 10 عضو آن از سال 2001 تا 2022م سنجش و ارزیابی شده است. نتایج مطالعه نشان میدهد طی دورة مطالعه، شکاف و دامنة پراکنش درآمد سرانة برخی کشورها رو به کاهش بوده است. برای برخی دیگر تغییر معناداری رخ نداده است. همگونی شاخصهای توسعه برای تمامی اعضای اکو در بلندمدت همگرا نبوده است. همچنین، افزایش سهم تجارت درونمنطقهای سازمان و ایران همسو با توسعة تجارت نبوده است و توسعه و تعمیق تجارت درونمنطقهای نهتنها به توسعة تجارت ایران منجر نشده است، بلکه به انحراف تجارت نیز انجامیده است. تحلیل نتایج حاکی است که عدمتوسعة تجارت درونمنطقهای ناشی از ساختار تجاری ضعیف ایران است و هماکنون امکان توسعة تجارت درونمنطقهای و همگرایی ایران با سازمان ضعیف بهنظر میرسد. با توسعه و ارتقای ساختار اقتصادیـتجاری ایران و ارتقای مزیتهای نسبی به مزیتهای رقابتی، امکان بهرهگیری از منافع همگرایی فراهم میشود.
