بحران اوکراین و تغییر در قطبش نظام بین‌الملل؛ پیامدها بر مشارکت راهبردی ایران و روسیه

نویسندگان

1 گروه روابط بین‌الملل، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

doi
10.22059/jcountst.2023.361560.1041
چکیده

بحران اوکراین که با تهاجم نظامی روسیه آغاز شد، به‌لحاظ ساختاری بر نظام بین‌الملل نیز اثرگذار بوده است. این بحران، در سطح و ماهیت، الگوهای دوستی و دشمنی را در سطح نظام بین‌الملل تغییر داده است. همچنین، بر نوع تعاملات میان بازیگران و اتحادها نیز اثرگذار است. این بحران از دو منظر ساختاری بررسی شده است. نخست، تسریع روند تغییر قطبش نظام بین‌الملل از ساختاری تک‌قطبی به ساختاری چندقطبی؛ دوم، افزایش قطبش با افزایش شاخص گسست در روابط میان بازیگران و نیز اتحادها در سطح نظام بین‌الملل. بر این اساس، این بحران در سطح ساختاری بر روابط میان بازیگران مختلف، به‌ویژه روسیه و آمریکا، اثرگذار است. در این چارچوب، در مقالة حاضر پاسخ به این سؤال دنبال شده است: «بحران اوکراین با تغییر در قطبش روابط بین‌الملل چگونه بر مشارکت راهبردی ایران و روسیه تأثیرگذار بوده است؟» فرضیه‌ای که در پاسخ به این سؤال مطرح می‌شود آن است که این بحران به‌واسطة افزایش قطبش و تسریع روند تغییر آن، با افزایش عدم‌قطعیت محیطی و تقویت انطباق راهبردی مبتنی‌بر اصل سیستمی بین ایران و روسیه، به تقویت روند توسعة مشارکت فراگیر راهبردی بین دو کشور منجر شده است. در این پژوهش، به راهبرد قیاسی، مبتنی‌بر آرای کنت والتز در واقعگرایی ساختاری، توجه شده است.