میزان انطباق جهت استقرار و جهت‌گیری ساختمان‌های آموزشی قدیم و جدید شهر دزفول با شرایط اقلیمی بر اساس قانون کسینوس‌ها

نویسندگان

1 گروه جغرافیا، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی اهواز، ایران

2 گروه جغرافیا، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 گروه شهرسازی، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران

doi
10.22059/jphgr.2025.385568.1007852
چکیده

هدف این پژوهش شناسایی میزان انطباق جهت استقرار و جهت‌گیری ساختمان‌های آموزشی قدیم و جدید شهر دزفول با شرایط اقلیمی به‌منظور استفاده حداکثری از توانمندی‌های اقلیمی در دوره فعالیت مدارس و کاهش استفاده از تجهیزات گرمایشی و سرمایشی می‌باشد. برای استخراج مناسب‌ترین الگوی استقرار مدارس متناسب با شرایط اقلیمی، از روش قانون کسینوس‌ها و نرم‌افزار Q Basic استفاده‌شده است. ابتدا میزان انرژی تابشی دریافتی بر روی سطوح قائم به‌صورت نظری و واقعی برای جهات 24 گانه جغرافیایی بر اساس داده‌های اقلیمی ایستگاه هواشناسی دزفول در بازه زمانی (1986-2019) میلادی محاسبه‌شده، سپس مناسب‌ترین جهت و سایر جهات مطلوب استخراج و معرفی گردید و در نهایت ساختمان‌های آموزشی موردبررسی میدانی قرار گرفت که با انتخاب 15 نمونه از مدارس قدیم، جدید و بازسازی‌شده، جهت‌گیری کلی ساختمان‌ها با الگوی استخراج‌شده از قانون کسینوس‌ها مقایسه گردید. بر اساس نتایج حاصل از قانون کسینوس‌ها و با در نظر گرفتن شرایط اقلیمی شهر دزفول، چه در ساختمان‌های دوطرفه و چه در ساختمان‌های چهار طرفه جهت جنوبی مناسب‌ترین جهت برای استقرار دیوارها و بازشوها می‌باشد. مقایسه جهت‌گیری این مدارس با الگوی مناسب حاصل از تحقیق نشان می‌دهد که در تعدادی از نمونه‌های قدیمی و در تعدادی از نمونه‌های تازه تأسیس الگوی مناسب رعایت شده است. البته در تعدادی از نمونه‌ها نیز بازشوها در تمام جهات جغرافیایی احداث‌شده است اما در مجموع میزان سازگاری با الگوی مطلوب در مدارس جدید بیشتر از مدارس قدیمی بوده است.