اپیدمیولوژی مولکولی، تعیین ژنوتیپ و مطالعه فیلوژنتیکی نوروویروس گاوی در گوساله‌های مبتلا به اسهال در ایران

نویسندگان

1 گروه ایمونولوژی و میکروبیولوژی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تهران

2 موسسه واکسن سازی و سرم سازی رازی، کرج، ایران

doi
10.22034/nfvm.2025.515517.1279
چکیده

نورویروس، به‌ویژه نورویروس‌های گاوی (BoNoV)، ویروس‌های RNA دار و عامل گاستروانتریت در انسان و دام هستند و برخی ژنوتیپ های آن در اسهال گوساله‌ها نقش دارند. بیماری‌های گوارشی در گوساله‌های جوان می‌تواند خسارات اقتصادی قابل توجهی ایجاد کرده و بهره‌وری گله‌های گاو شیری را تحت تأثیر قرار دهد. نورویروس ها قادرند گونه‌های مختلفی از جمله گاو، خوک، سگ، گربه، موش، و انسان را آلوده کنند. نورویروس‌های حیوانی (مانند نورویروس گاوی، خوکی) از نورویروس انسانی متمایز هستند و شواهد قطعی در مورد عفونت متقاطع بین گونه‌ها کم است . همچنین، اطلاعات علمی درباره احتمال آلودگی شیر با نورویروس بسیار اندک گزارش شده است. در این مطالعه، شیوع و ویژگی‌های ژنتیکی نورویروس گاوی به‌عنوان یکی از عوامل گاستروانتریت در گوساله‌های ایران بررسی شد. در مجموع، ۱۶۳ نمونه مدفوع از گوساله‌های اسهالی کمتر از دو ماه از پنج استان کشور طی سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۰ جمع‌آوری و با روش RT-PCR و استفاده از دو جفت پرایمر تحلیل شدند. با توجه به محدودیت منابع، تنها دو نمونه برای انجام آنالیزهای فیلوژنتیک مورد توالی‌یابی قرار گرفتند. داده‌های توالی در حال حاضر با شماره‌های SUB13053245 و SUB13053259 در GenBank ثبت شده‌اند. نتایج RT-PCR نشان داد که ۶۸ نمونه (۴۱٪) برای ژنوتیپ III نورویروس گاوی مثبت بودند. همچنین، فراوانی موارد مثبت در فصول سرد سال (پاییز و زمستان) بیشتر بود. تحلیل فیلوژنتیک نشان داد که نمونه SUB13053245 شباهت ژنتیکی بالایی (۹۷٪) با سویه‌های گزارش‌شده از کشورهای شرق آسیا و مصر دارد؛ در حالی‌که نمونه SUB13053259 بیشترین نزدیکی ژنتیکی را با سویه‌های کشورهای اروپایی مانند بلژیک، فرانسه و انگلستان نشان داد. این یافته‌ها بیانگر شیوع بالای ژنوتیپ III نورویروس گاوی در گوساله‌های اسهالی در ایران است. همچنین، نتایج بر ضرورت انجام مطالعات گسترده‌تر در چارچوب رویکرد «یک‌بهداشت»  (One Health) برای درک بهتر اپیدمیولوژی نورویروس‌های حیوانی و بررسی احتمال انتقال بین‌گونه‌ای تأکید دارد.