توسعه و بررسی عملکرد فیلم کیتوزان/آلیزارین به عنوان بستهبندی هوشمند با خواص ضدمیکروبی، آنتیاکسیدانی و حساس به pH
نویسندگان
1 مرکز تحقیقات تغذیه و محصولات ارگانیک، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.
2 عضو هیات علمی و دانشیار گروه بهداشت مواد غذایی؛دانشکده دامپزشکی؛دانشگاه آزاد اسلامی کرج؛البرز؛ایران
3 مرکز تحقیقات تغذیه و محصولات ارگانیک، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.
4 گروه بهداشت مواد غذایی،واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی ،شهرکرد، ایران
doi
10.22034/nfvm.2025.538094.1296چکیده
فیلمهای نشانگر تغییر رنگ دهنده حساس به pH برای سیستمهای بستهبندی هوشمند ضروری هستند. آلیزارین، یک رنگدانه آلی با خواص حساس به تغییرات pH، به عنوان نشانگر بصری در بستهبندیهای هوشمند مورد توجه محققان قرار گرفته است. بنابراین، این مطالعه با هدف توسعه و بررسی عملکرد فیلم هوشمند کیتوزان/آلیزارین بهعنوان یک سامانه بستهبندی فعال با قابلیت حساسیت به تغییرات pH، و ارزیابی فعالیت ضدمیکروبی و آنتیاکسیدانی آن انجام شد. آلیزارین استخراجشده از ریشهی روناس با ضریب جذب مولی ε=5.5 و مقدار 43/3 میلیگرم بر گرم وزن خشک، در ساخت فیلم هوشمند کیتوزان حاوی 3 درصدآلیزارین بهکار گرفته شد. برهمکنش گروههای عاملی (FTIR)، مورفولوژی سطح فیلم (SEM) فعالیت ضدمیکروبی (MIC، MBC و قطر هاله عدم رشد) بر پاتوژنهای غذازاد شامل E. coli،S. aureus، S.typhimurium و L .monocytogenes ، فعالیت آنتیاکسیدانی (DPPH وABTS ) و تغییرات رنگ فیلم هوشمند در pH 1 تا 14 بررسی شد. تحلیلهای FTIR و SEM نشان دادند که برهمکنش میان گروههای آمینی کیتوزان و ساختار آروماتیک آلیزارین منجر به تغییرات ساختاری و افزایش ناهمواری سطحی فیلم شد. این فیلم فعالیت ضدمیکروبی قابلتوجهی (MIC،MBC و قطر هاله عدم رشد)، در برابر پاتوژنهای غذازاد نشان داد، بهویژه علیه باکتریهای گرممثبت نشان داد (p<0.05). همچنین، آزمونهای DPPH و ABTS افزایش معنیدار فعالیت آنتیاکسیدانی فیلم را تأیید کردند (p<0.05). پاسخ رنگی فیلم در محدودهی pH 1 تا 14 از زرد به بنفش تغییر کرد که نشاندهندهی حساسیت بالا به تغییرات محیطی است. در مجموع میتوان گفت فیلم کیتوزان/آلیزارین با عملکرد چندگانهی ضدمیکروبی، آنتیاکسیدانی و حساس به pH، یک گزینهی مؤثر و کاربردی برای توسعهی بستهبندیهای هوشمند و ایمنسازی مواد غذایی محسوب میشود.